Main content

An Litir Bheag 1089

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1089. This week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 29 Mar 2026 13:30

Clip

An Litir Bheag 1089

Math dh鈥檉haodte nach eil daoine a鈥� cuimhneachadh M脿iri NicEalair mar bu ch貌ir. B鈥� ise bana-bh脿rd 脿 Loch Abar. Bha i be貌 anns an naoidheamh linn deug. Seo a鈥� chiad rann dhen d脿n aice 鈥� 鈥楢n Iarraidh Dh矛omhain鈥� no, ann am Beurla, 鈥�The Vain Search鈥�:

C脿it a bheil fois, agus c脿it a bheil t脿mh,

C脿it a bheil fois, agus c脿it a bheil t脿mh,

C脿it a bheil 矛ocshlaint do chridhe fo phr脿mh

No c脿it a bheil suaimhneas o uamhann 鈥檚 o chr脿dh?

Anns an d脿n, saoilidh mi gu bheil M脿iri a鈥� d猫anamh iomradh air a beatha fh猫in, beatha a bha d霉bhlanach aig amannan. Seo an seachdamh rann:

Dh鈥檌arr mi gu fois, is gun fhois air an t-saoghal,

Is leig mi mo cheann air geal-bhroilleach mo ghaoil,

鈥橲 bha 鈥檆hluasag ud l脿n de chaoin-dhuilleach nan r貌s

Ach, ochan, nam measg gun robh dris mar bu n貌s.

Rugadh M脿iri Chamshron 鈥� oir 鈥檚 e Camshronach a bha innte 鈥� anns a鈥� Ghearasdan ann an ochd ceud deug, trithead 鈥檚 a ceithir (1834). Bha a h-athair na fhuineadair anns a鈥� bhaile sin. Nuair a bha i 貌g, bha M脿iri a鈥� fuireach c貌mhla ri a seana-ph脿rantan air taobh a m脿thar. Bha sin anns a鈥� Choire Bheag, baile beag taobh Loch Iall.

An sin, bha M脿iri air a bogadh ann an beul-aithris agus c脿nan nan G脿idheal. Fhuair i t貌rr G脿idhlig san sgoil cuideachd. Ach chaochail a h-athair nuair a bha M脿iri tr矛 bliadhn鈥� deug a dh鈥檃ois. Bha aice ri gluasad air ais don Ghearasdan.

Cha robh cothroman foghlaim aice. Bha i ri muinntireas greis. Agus, aig aois fichead bliadhna, ph貌s i maraiche 脿 Earra-Gh脿idheal, Iain MacEalair.

Cheannaich Iain b脿ta-carago. Bha e na sgiobair oirre. Cha robh c霉isean furasta, ge-t脿. Bha airgead teann, agus bha Iain gu tric air falbh aig muir. Bha M脿iri a鈥� fuireach ann an Glaschu no anns a鈥� Ghearasdan. Ach dh鈥檉h脿s i searbh dhen t-suidheachadh, agus chaidh i a dh鈥檉huireach air b貌rd an t-soithich. She貌l i gu iomadh port-mara air feadh na Roinn E貌rpa. Th貌isich i air dreuchd mar sgr矛obhadair nuair a bha i air b貌rd, mar a ch矛 sinn anns an ath Litir.

The Little Letter 1089

Perhaps people don鈥檛 remember Mary MacKellar as they should. She was a poetess from Lochaber. She lived in the 19th century. Here is the first verse of her poem 鈥楢n Iarraidh Dh矛omhain鈥� or, in English, 鈥楾he Vain Search鈥�:

Where is there peace and where is there quiet,

Where is there peace and where is there quiet,

Where is a cure for a melancholic heart

Or where is there rest from horror and torment?

In the poem, I reckon Mary is making a commentary on her own life, a life that was challenging at times. Here is the seventh verse:

I sought peace although the world is without peace,

And I laid my head on the fair breast of my beloved,

That pillow was full of rose petals

But, alas, among them was the customary thorn.

Mary Cameron 鈥� for she was a Cameron 鈥� was born in Fort William in 1834. Her father was a baker in that town. When she was young, Mary was living with her maternal grandparents. That was in Corriebeg, a village on Loch Eil-side.

There, Mary was immersed in the oral tradition and language of the Gaels. She got a lot of Gaelic in school as well. But her father died when Mary was thirteen years of age. She had to move back to Fort William.

She didn鈥檛 have educational opportunities. She was in domestic service for a while. And, at the age of twenty, she married a mariner from Argyll, John MacKellar.

John bought a cargo vessel. He was the captain on her. Matters were not easy, however. Money was tight, and John was often away at sea. Mary was living in Glasgow or Fort William. But she grew fed up of the situation, and she went to live on board the vessel. She sailed to many sea-ports across Europe. She commenced a career as a writer when she was on board, as we鈥檒l see in the next Litir.

Broadcast

  • Sun 29 Mar 2026 13:30

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast