Main content
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1413
Litir do Luchd-ionnsachaidh le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1413. Roddy Maclean reads this week's letter for G脿idhlig learners.
Last on
Sun 16 Aug 2026
13:55
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
![]()
Corresponding Litir Bheag
An Litir Bheag 1109
Clip
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1413
Duration: 05:02
Litir 1413: Miol-mh貌r a' Chuain
D猫 a鈥� Gh脿idhlig a th鈥� air 鈥�sea serpent鈥�? Tha c貌ig diofar fhaclan no abairtean ann am faclair Dwelly 鈥� cr脿igean, cuartag mh貌r a鈥� chuain, mial-mh貌r a鈥� chuain, nathair-mhara agus cirean-cr貌in. Agus tha seo anns an Fhaclair Bheag 鈥� mial-mh貌r 鈥榞iant creature (especially a whale or monster)鈥�. Anns an Litir seo, cleachdaidh mi sin airson 鈥�sea-serpent鈥� 鈥� mial-mh貌r.
Carson a tha mi a鈥� beachdachadh air seo, co-dhi霉? Uill, mar a bha mi a鈥� m矛neachadh anns na beagan Litrichean mu dheireadh, bha mi a鈥� toirt s霉il air Courier Inbhir Nis bhon bhliadhna ochd ceud deug, seachdad 始s a dh脿 (1872). Agus bha aithris ann leis an tiotal 鈥�The Sea-Serpent?鈥� le comharra-ceist aig an deireadh.
Dh鈥檉hoillsich an Courier cunntas sgr矛obhte a th脿inig bho fhear a bha gu math earbsach, a r猫ir a鈥� ph脿ipeir. Chan eil ainm a鈥� nochdadh anns a鈥� chunntas.
Bha am fear seo anns a鈥� bh脿ta-she貌laidh aige. Chaidh e fh猫in agus feadhainn eile gu ruige Loch Shubhairne ann an Cn貌ideart, air taobh an iar na G脿idhealtachd. Cuide ris bha a dhithis nighean, ogha, ministear eaglaise 脿 Sasainn agus sgalag.
Bha iad a鈥� se貌ladh ann an Linne Shl猫ite nuair a th脿inig f猫ath. B鈥� fheudar dhaibh am b脿ta iomradh. Mar sin, bha iad a鈥� coimhead air c霉laibh an t-soithich. Agus b鈥� ann an sin a bha an sealladh.
Bha sreath de chumaidhean dorcha ann. Anns a鈥� chiad dol a-mach bhathar a鈥� smaoineachadh gur e sgaoth pheileagan a bh鈥� ann. Ach an uair sin, ghluais na cumaidhean thairis air sruth an eathair agus chunnaic na daoine gur e aon chreutair a bh鈥� ann. Bha e eadar leth-cheud agus ochdad troigh ann am fad.
Bha tr矛 prosbaigean air b貌rd. Mar sin, fhuair na daoine deagh shealladh air a鈥� mhial-mh貌ir. Bha i fada agus caol. Bha ceann beag aice, ach chan fhacas s霉ilean air. Bha croitean air a druim. Agus cha robh lannan oirre, mar a bhiodh air iasg. Cha robh i coltach ri ainmhidh sam bith air an robh na daoine e貌lach. Gun teagamh, 始s e mial-mh貌r a bh鈥� ann!
Chuir na daoine seachad an oidhche ann an Loch Shubhairne. Nuair a thill iad dhachaigh air an l脿rna-mh脿ireach, r脿inig iad beul an locha. Agus c貌 bha a鈥� feitheamh riutha ach a鈥� mhial-mh貌r! An turas seo, bha beagan gaoithe ann agus bha am b脿ta fo she貌l. Chaidh a鈥� mhial-mh貌r tarsainn na slighe-mara air an robh iad. Bha i mu cheud gu leth slat air thoiseach orra. Bha a ceann letheach os cionn na mara agus bha an creutair a鈥� gluasad gu luath.
An turas seo chuala na daoine fuaim mar srann, agus a鈥� mhial-mh貌r a鈥� gluasad tron uisge. Lean i oirre a dh鈥檌onnsaigh Chaol Reatha, ag 猫irigh agus a鈥� cromadh. Ach bha ciaradh an fheasgair ann agus dh鈥檉halbh an creutair 脿 sealladh anns an dorchadas.
Tha aon rud air leth inntinneach mun chunntas. Cha robh iomradh air uilebheist Loch Nis. Bha c貌rr is caogad bliadhna gu bhith ann mus biodh aithrisean mu Niseag a鈥� nochdadh ann am p脿ipearan-naidheachd Bhreatainn.
Carson a tha mi a鈥� beachdachadh air seo, co-dhi霉? Uill, mar a bha mi a鈥� m矛neachadh anns na beagan Litrichean mu dheireadh, bha mi a鈥� toirt s霉il air Courier Inbhir Nis bhon bhliadhna ochd ceud deug, seachdad 始s a dh脿 (1872). Agus bha aithris ann leis an tiotal 鈥�The Sea-Serpent?鈥� le comharra-ceist aig an deireadh.
Dh鈥檉hoillsich an Courier cunntas sgr矛obhte a th脿inig bho fhear a bha gu math earbsach, a r猫ir a鈥� ph脿ipeir. Chan eil ainm a鈥� nochdadh anns a鈥� chunntas.
Bha am fear seo anns a鈥� bh脿ta-she貌laidh aige. Chaidh e fh猫in agus feadhainn eile gu ruige Loch Shubhairne ann an Cn貌ideart, air taobh an iar na G脿idhealtachd. Cuide ris bha a dhithis nighean, ogha, ministear eaglaise 脿 Sasainn agus sgalag.
Bha iad a鈥� se貌ladh ann an Linne Shl猫ite nuair a th脿inig f猫ath. B鈥� fheudar dhaibh am b脿ta iomradh. Mar sin, bha iad a鈥� coimhead air c霉laibh an t-soithich. Agus b鈥� ann an sin a bha an sealladh.
Bha sreath de chumaidhean dorcha ann. Anns a鈥� chiad dol a-mach bhathar a鈥� smaoineachadh gur e sgaoth pheileagan a bh鈥� ann. Ach an uair sin, ghluais na cumaidhean thairis air sruth an eathair agus chunnaic na daoine gur e aon chreutair a bh鈥� ann. Bha e eadar leth-cheud agus ochdad troigh ann am fad.
Bha tr矛 prosbaigean air b貌rd. Mar sin, fhuair na daoine deagh shealladh air a鈥� mhial-mh貌ir. Bha i fada agus caol. Bha ceann beag aice, ach chan fhacas s霉ilean air. Bha croitean air a druim. Agus cha robh lannan oirre, mar a bhiodh air iasg. Cha robh i coltach ri ainmhidh sam bith air an robh na daoine e貌lach. Gun teagamh, 始s e mial-mh貌r a bh鈥� ann!
Chuir na daoine seachad an oidhche ann an Loch Shubhairne. Nuair a thill iad dhachaigh air an l脿rna-mh脿ireach, r脿inig iad beul an locha. Agus c貌 bha a鈥� feitheamh riutha ach a鈥� mhial-mh貌r! An turas seo, bha beagan gaoithe ann agus bha am b脿ta fo she貌l. Chaidh a鈥� mhial-mh貌r tarsainn na slighe-mara air an robh iad. Bha i mu cheud gu leth slat air thoiseach orra. Bha a ceann letheach os cionn na mara agus bha an creutair a鈥� gluasad gu luath.
An turas seo chuala na daoine fuaim mar srann, agus a鈥� mhial-mh貌r a鈥� gluasad tron uisge. Lean i oirre a dh鈥檌onnsaigh Chaol Reatha, ag 猫irigh agus a鈥� cromadh. Ach bha ciaradh an fheasgair ann agus dh鈥檉halbh an creutair 脿 sealladh anns an dorchadas.
Tha aon rud air leth inntinneach mun chunntas. Cha robh iomradh air uilebheist Loch Nis. Bha c貌rr is caogad bliadhna gu bhith ann mus biodh aithrisean mu Niseag a鈥� nochdadh ann am p脿ipearan-naidheachd Bhreatainn.
Faclan na Litreach
Faclan na Litreach: b脿ta-se貌laidh: yacht; Loch Shubhairne: Loch Hourn; Cn貌ideart: Knoydart; ogha: grandson; sgalag: servant; sgaoth pheileagan: a school of porpoises; prosbaigean: binoculars; lannan: (fish) scales; fo she貌l: under sail; ciaradh an fheasgair: dusk; uilebheist Loch Nis: The Loch Ness Monster; Niseag: Nessie.
Abairtean na Litreach
Abairtean na Litreach: le comharra-ceist aig an deireadh: with a question mark at the end; cunntas sgr矛obhte a th脿inig bho fhear a bha gu math earbsach, a r猫ir a鈥� ph脿ipeir: a written account that came from a man who was very reliable, according to the paper; chan eil ainm a鈥� nochdadh anns a鈥� chunntas: his name doesn鈥檛 appear in the account; bha iad a鈥� se貌ladh ann an Linne Shl猫ite nuair a th脿inig f猫ath: they were sailing in the Sound of Sleat when it fell calm; b鈥� fheudar dhaibh am b脿ta iomradh: they had to row the boat; bha iad a鈥� coimhead air c霉laibh an t-soithich: they were looking behind the vessel; sreath de chumaidhean dorcha: a series of dark shapes; ghluais na cumaidhean thairis air sruth an eathair: the shapes moved across the boat鈥檚 wake; eadar leth-cheud agus ochdad troigh ann am fad: between fifty and eighty feet in length; chan fhacas s霉ilean air: no eyes were observed on it; bha croitean air a druim: there were humps on her back; nuair a thill iad dhachaigh air an l脿rna-mh脿ireach, r脿inig iad beul an locha: when they returned home next day, they reached the mouth of the loch; mu cheud gu leth slat air thoiseach orra: about 150 yards ahead of them; fuaim mar srann: a whizzing noise; lean i oirre a dh鈥檌onnsaigh Chaol Reatha: she continued on towards Kyle Rhea; ag 猫irigh agus a鈥� cromadh: rising and falling.
Puing-ch脿nain na Litreach
Puing-ch脿nain na Litreach: Cuide ris bha a dhithis nighean: along with him was his two daughters. Dithis is a noun meaning 鈥榯wo people鈥� and it commands another noun in the genitive plural. Thus, for 鈥榯wo sons鈥�, we say dithis mhac not dithis mic. And for 鈥榯wo daughters鈥� we say dithis nighean with the 鈥榥鈥� lenited in speech (although we don鈥檛 show this in writing). However, in the example above, we also have the third person masculine possessive pronoun 鈥榓鈥�, meaning 鈥榟is鈥�. Thus, we have a dhithis nighean 鈥榟is two daughters鈥�; 鈥�her two daughters鈥� would be a dithis nighean.
Gn脿thas-cainnt na Litreach
Gn脿thas-cainnt na Litreach: b鈥� ann an sin a bha an sealladh: what a view they had (lit. 鈥榠t was there that the view was鈥�).
Broadcast
- Sun 16 Aug 2026 13:55麻豆社 Radio nan G脿idheal
Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic
Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)
All letters
Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here
Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh
Letter To Gaelic Learners
Podcast
-
Litir do Luchd-ionnsachaidh
Litrichean Gaidhlig do luchd-ionnsachaidh. Gaelic letters for students of the language.
