Main content

An Litir Bheag 1115

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1115. This week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 27 Sep 2026 13:30

Clip

An Litir Bheag 1115

An robh sibh riamh ann an Dail a鈥� Mhuilinn ann an Gallaibh? Dalnawillan ann am Beurla. Tha e uabhasach doirbh a ruigsinn. Chan eil rathad poblach a鈥� dol ann. Agus bhon st猫isean-r猫ile as fhaisge, tha e beagan mh矛ltean s矛os frith-rathad.

Tha Dail a鈥� Mhuilinn ann an sg矛re ris an canar 鈥�The Flow Country鈥� no 鈥楧霉thaich nam Boglaichean鈥�. Tha i cl脿raichte aig UNESCO mar ph脿irt de 鈥楧hualchas na Cruinne鈥�.聽

Tha seann loidse ann air a bheil Dalnawillan Lodge. Bha uaireigin gu le貌r a鈥� tighinn ann airson sealg nam fiadh. Ach an-diugh, tha an togalach d脿-霉rlarach falamh agus glaiste. Tha eagal orm nach fhada gum bi e a鈥� tuiteam 脿s a ch猫ile.

Tha m貌ran ann an Gallaibh a鈥� ceangal Loidse Dhail a鈥� Mhuilinn ri Sir Gilleasbaig Mac na Ce脿rdaich nach maireann. Tha e aithnichte ann am Beurla mar Sir Archibald Sinclair, 1st Viscount Thurso. Rugadh e ann an Gallaibh ann an ochd ceud deug is naochad (1890). Ach chaidh e gu Colaiste Eton agus Colaiste an Airm ann an Sandhurst. Chan e Gallach 脿bhaisteach a bha ann!

Bha dreuchd fada aige ann am poilitigs. Bha e na cheannard air a鈥� Ph脿rtaidh Libearalach. Bha Winston Churchill am measg nan caraidean aige. Bha e ann an dreuchd R霉naire na St脿ite airson an Adhair ag 脿m nuair a ghl猫idh Feachd R矛oghail an Adhair Breatainn bhon Luftwaffe. Gu tric, bhiodh caraidean aige on cheann a deas a鈥� fuireach mar aoighean ann an Dail a鈥� Mhuilinn.

Tha seann chladh air tom mu choinneamh na loidse. Thathar ag r脿dh gun robh Naomh Ciaran air a thiodhlacadh ann o shean. Bha esan co-cheangailte ri sgaoileadh a鈥� Chreideimh Chr矛osdail ann an Alba. A r猫ir beul-aithris na sg矛re, bha Ciaran air a chur gu b脿s ann an Eilean Eige, cuide ri Naomh Donnan.聽

Buinidh a鈥� chuid as motha de na daoine a chaidh a thiodhlacadh anns a鈥� chladh 鈥� no co-dhi霉 an fheadhainn aig a bheil clachan 鈥� do na Sinclairs. Tha aon teaghlach fhathast a鈥� fuireach faisg air a鈥� chladh. Tha mi a鈥� d猫anamh dheth gur e geamairean a tha annta. Tha na f猫idh m貌ran nas pailte na na daoine anns an sg矛re sin.

The Little Letter 1115

Were you ever in Dail a鈥� Mhuilinn in Caithness? Dalnawillan in English. It鈥檚 very hard to reach. No public road goes there. And from the nearest railway station, it鈥檚 a few miles down a track.

Dalnawillan is in an area called 鈥楾he Flow Country鈥�. It is registered by UNESCO as having World Heritage status.

There is an old lodge there called Dalnawillan Lodge. At one time, many people came there for hunting the deer. But today the two-storey building is empty and locked. I fear that it won鈥檛 be long until it becomes ruinous.

Many in Caithness connect Dalnawillan Lodge with the late Sir Gilleasbaig Mac na Ce脿rdaich. He is known in English as Sir Archibald Sinclair, 1st Viscount Thurso. He was born in Caithness in 1890. But he went to Eton College and the Military College at Sandhurst. He wasn鈥檛 your average Gollach (Caithnessian)!

He had a long career in politics. He was the leader of the Liberal Party. Winston Churchill was among his friends. He was the Secretary of State for the Air at a time when the Royal Air Force saved Britain from the Luftwaffe. Often, friends of his from the south would stay as guests at Dalnawillan.

There is an old cemetery on a hillock opposite the lodge. It is said that St. Ciaran was buried there in ancient times. He was connected to the spread of the Christian religion in Scotland. According to local tradition, Ciaran was put to death on the Isle of Eigg, along with St. Donan.

Most of the people that were buried in the cemetery 鈥� or at least those with [head]stones 鈥� belong to the Sinclairs. One family still lives near the cemetery. I reckon they are gamekeepers. The deer greatly outnumber the humans in that area.

Broadcast

  • Sun 27 Sep 2026 13:30

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast