Main content

An Litir Bheag 1114

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1114. This week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 20 Sep 2026 13:30

Clip

An Litir Bheag 1114

O chionn ceithir bliadhna, bha mi nam dheasaiche aig leabhar iongantach. 鈥橲 e ainm an leabhair 鈥楤ho Bheul an E貌in鈥�. Tha e mu dheidhinn ainmhidhean is lusan a tha air 霉r-nochdadh ann an Alba o chionn ghoirid. Tha an leabhar d脿-ch脿nanach 鈥� G脿idhlig is Beurla. Bha againn ri ainmean G脿idhlig a chruthachadh do na gn猫ithean 鈥樏箁a鈥�.

鈥橲 e an neach-ealain Ruairidh MacDhonnchaidh a bha air c霉l a鈥� phr貌iseict. Tha G脿idhlig aige. Agus tha sgilean air leth aige le bhith a鈥� peantadh 矛omhaighean n脿dair, gu s貌nraichte e貌in.

Aig toiseach an t-samhraidh, chuir mi an leabhar gu feum, mar nach do chuir roimhe. Nochd sgaoth de sheilleanan-m貌ra aig ceann an taigh agam. Bha iad a鈥� coimhead airson cothrom neadachaidh fon mhullach.

聽Bho gu h-矛osal, bha e doirbh d猫anamh a-mach d猫 an gn猫 a bha ann. Ach, nuair a fhuair mi deagh shealladh orra, bha e follaiseach nach robh mi air a leithid fhaicinn riamh roimhe. Bha iad dorch, le cinn ruadha agus earbaill bh脿na.聽

Bha iad na bu choltaiche ri n脿dar de sheillean-m貌r no bumblebee seach seillean-meala. Ach bha iad a鈥� sgaothachadh. Am bi seilleanan-m貌ra a鈥� d猫anamh sin?

Thog mi an leabhar 鈥楤ho Bheul an E貌in鈥� far nan sgeilpichean agam. Agus leugh mi mu sheillean 鈥樏箁鈥� ris an canar an 鈥楽eillean-m貌r Craoibhe鈥� no Tree Bumblebee. 鈥橲 e sin a bha agam aig an taigh. Gu n脿darrach, bidh iad a鈥� neadachadh ann an tuill ann an craobhan.

R脿inig an seillean seo Breatainn ann an d脿 mh矛le 鈥檚 a h-aon (2001). R脿inig e Alba dusan bliadhna an d猫idh sin. Le bl脿thachadh na Cruinne, tha e a鈥� s矛or sgapadh.

Ged a bha mi fo iomagain mun deidhinn anns a鈥� chiad dol a-mach, chan eil a-nise. Tha an cunntas aig Ruairidh ag innse dhomh nach mair nead ro fhada. Bidh e a鈥� tighinn gu ceann aig deireadh an t-samhraidh nuair a dh鈥檉halbhas a鈥� bhanrigh gu 脿ite eile. Bidh a鈥� cholonaidh a鈥� faighinn b脿s an uair sin.

Agus aon rud eile mun t-seillean seo. Bidh iad a鈥� poileanachadh nam fl霉raichean ach, eucoltach ri seilleanan-meala, cha bhi iad a鈥� sgobadh. Nach math sin!

The Little Letter 1114

Four years ago, I was an editor for an amazing book. The book鈥檚 name is 鈥楩rom the Bird鈥檚 Mouth鈥�. It is about animals and plants that have newly appeared in Scotland recently. The book is bilingual 鈥� Gaelic and English. We had to create Gaelic names for the 鈥榥ew鈥� species.

It鈥檚 the artist Derek Robertson that was behind the project. He has Gaelic. And he has fantastic skills in painting images of nature, particularly birds.聽

At the start of the summer, I put the book to use in a manner I had not previously. A swarm of bumblebees appeared at the end of my house. They were looking for an opportunity to build a nest under the roof.

From below, it was difficult to make out what species it was. But, when I got a good view of them, it was obvious that I had never seen the like before. They were dark, with russet heads and white tails.

They were more like a type of bumblebee than a honeybee. But they were swarming. Do bumblebees do that?

I picked the book 鈥楩rom the Bird鈥檚 Mouth鈥� off my shelves. And I read about a 鈥榥ew鈥� bee called the Tree Bumblebee. That鈥檚 what I had at the house. In nature, they nest in holes in trees.

This bee reached Britain in 2001. It reached Scotland twelve years after that. With global warming, it is continually expanding its range.

Although I was anxious about it to begin with, I am not now. Derek鈥檚 account tells me that a nest does not last long. It comes to an end at the end of the summer when the queen leaves for another place. The colony then dies.

And one other thing about this bee. They pollinate the flowers but, unlike honeybees, they don鈥檛 sting. Isn鈥檛 that good!

Broadcast

  • Sun 20 Sep 2026 13:30

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast