Âé¶¹Éç

Explore the Âé¶¹Éç
Tha na duilleagan seo a-nise air an tasgadh agus cha t\u00e8id an \u00f9rachadh tuilleadh. Leugh mu phoileasaidh tasglainn a\u2019 BhBC.

DIARDAOIN
16 Dàmhair 2014
Accessibility help
Teacsa a-mhྱn

Âé¶¹Éç Homepage
Scotland
Alba
Foghlam
» Ìý

Fios thugainn

An toil leat an duilleag-sa?
Cuir gu caraid i!

Ìý

Notaichean do Phàrantan is do Thidsearan

Ro-ràdh airson Fྱlte gu Fuaimean

English

Chaidh na sgeulachdan, na caractaran agus na gnì´Çmhan eadar-obrachail ann am Fྱlte gu Fuaimean an dealbh gus mac-meanmna an luchd-ionnsachaidh a ghlacadh. Tha Fྱlte gu Fuaimean gam brosnachadh gus an sgilean leughaidh a leasachadh, agus gan cuideachadh gus a bhith nan luchd-ionnsachaidh soirbheachail.

Tha Fྱlte gu Fuaimean a' toirt taic don sgeama fonaics, Facal is Fuaim, a tha ga chleachdadh ann an foghlam tro mheadhan na Gྱdhlig gus ±ðòlas a thoirt do chlann air leughadh. Ann an Facal agus Fuaim, bidh a' chlann an toiseach ag ionnsachadh nam fuaimean agus nan litrichean Gྱdhlig, agus mar a bhios tu gan cur còmhla gus facail a chruthachadh: mar eisimpleir, tha na fuaimean aig na litrichean c agus ù a' dol còmhla gus am facal ³¦Ã¹ a chruthachadh. Aon uair 's gu bheil iad air na prì´Çmh fhuaimean agus litrichean ionnsachadh, bidh a' chlann a' tò¾±seachadh air leughadh, a' tò¾±seachadh le teacsaichean sìmplidh mar a chithear ann am Facal agus Fuaim.

Tha Fྱlte gu Fuaimean a' togail air na trì roinnean de fhaclan air a bheil Facal agus Fuaim stè¾±dhichte. Mar eisimpleir, tha a' chiad earrainn de sgeulachdan, rannan agus gnì´Çmhan a' cleachdadh nam fuaimean leathann, a, à, o, ò, u agus ù, agus nan litrichean a th' air gach taobh dhiubh: m.e. fada.

'S e na fuaimean caol, e, è, i agus ì, a th' anns an dara earrainn, agus na litrichean air gach taobh dhiubh. Tha iad seo nas duilghe oir chan e a-mhྱn gu bheil na litrichean 'caol' a' comharrachadh fuaimean sònraichte mar dè agus mi, ach dh'fhaodadh gu bheil iad cuideachd a' comharrachadh gu bheil fuaim 'caol' aig a' chonnrag a tha rin taobh, mar eisimpleir, seo agus càise.

'S e fuaimean coimeasgaichte a th' anns an treas earrainn; litrichean a tha a' tighinn còmhla gus fuaim ùr a chruthachadh, mar eisimpleir, brot, glas, iasg. Chithear liostaichean de na facail a th' anns gach seata gu h-ì´Çsal.

Ann am Facal agus Fuaim, chaidh dè¾±ligeadh ri fuaimean leithid bh, ch, dh, gh, mh, ph, sh agus th mar aon litir. Tha an aon rud fì´Çr mu: ao, ea, eu, ia, ì´Ç, ua.

Tha cuid de fhuaimreagan 'dùbailte' aig a bheil barrachd air aon fhuaim: m.e. fear, geal; ceum, feur; pì´Çs, sì´Çs. Cuideachd, tha »åà dhiofar fhuaim aig an litir ò: m.e. còta, mòr.

A' togail air Fྱlte gu Fuaimean

A bharrachd air aire an luchd-cleachdaidh a ghlacadh, dh'fhaodadh an goireas cruthachail seo a bhith air a chleachdadh ann an iomadh dò¾±gh.

Bheir sgeulachdan mac-meanmnach na làraich luchd-ionnsachaidh air turas còmhla ri na trì prì´Çmh charactaran, Cù Caol, Cat Cadalach agus Luchag Luath.

Tha rannan agus duanagan spòrsail air an cleachdadh, le làn-thaic lè¾±r-chlaistinnich, gus an luchd-ionnsachaidh a dhèanamh mothachail air fuaimean na Gྱdhlig.

Tha susbaint na làraich mar a leanas:

Tiotal (sgeulachd, rann, duanag) Fuaimean gan cleachdadh
Bùth Bò-Bhàn (sgeulachd) Fuaimean leathann
Turas anns a? chàr (rann) Fuaimean leathann
Cuairt gu Màrs (sgeulachd) Fuaimean caola
Na rudan a chunnaic luchag (duanagan) Fuaimean caola
Na cur-seachadan aig Cat Cadalach (sgeulachd) Fuaimean coimeasgaichte
Na cur-seachadan aig Cù Caol (sgeulachd) Fuaimean coimeasgaichte
Na cur-seachadan aig Luchag Luath (sgeulachd) Fuaimean coimeasgaichte
Rudan is toil leinn (duanagan) Fuaimean coimeasgaichte
Rudan nach toil leinn (duanagan) Fuaimean coimeasgaichte

Ma tha duilgheadasan aca, faodar cuideachadh a thoirt don luchd-ionnsachaidh ann a bhith 'a' fuaimneachadh' nam faclan a th' anns na sgeulachdan agus anns na rannan ann an Fྱlte gu Fuaimean. Bu chò¾±r am brosnachadh, ged-tà, gus oidhirp ³¾³óò°ù a dhèanamh leotha fhè¾±n oir bheireadh seo dhaibh tòrr a bharrachd misneachd.

Faodar mothachadh chloinne mu fhuaimean agus litrichean – na 'sgilean fonaics' aca – a dhaingneachadh le bhith a' cluich le na facail a th' anns na teacsaichean. Mar eisimpleir:

  • A' cleachdadh sgeulachd no rann, tagh facal, 'can' na fuaimean a tha a' dèanamh an-ྱrde an fhacail (gu math sgiobalta agus gun a bhith a' cur cus cuideim air na fuaimean fa-leth) agus dèan cinnteach gu bheil an neach-ionnsachaidh 'a' cluinntinn' an fhacail – m.e. b ... a ... g ... a = baga
  • Èigh a-mach am facal gu soilleir, slaodach; iarr air an neach-ionnsachaidh è¾±steachd ri, agus cantainn, na fuaimean sònraichte – m.e. baga = b ... a ... g ... a
  • Cluich geamannan no dèan farpaisean de na gnì´Çmhan seo
  • Cruthaich 'sgeulachdan' agus 'rannan' le bhith a' cleachdadh cuid de na facail a th' anns na liostaichean gu h-ì´Çsal
  • Cruinnich facail anns a bheil an aon fhuaimneachadh: m.e. cat, cù agus cù, bùth.
  • Cuir facail còmhla gus abairtean a chruthachadh, m.e. brò²µ²¹²Ô brè²¹²µ³ó²¹, ò°ù»å a' bualadh ò°ù»åag ...
  • A' cleachdadh chairtean le litrichean singilte orra, brosnaich an neach-ionnsachaidh gus facal, no facail, Ghྱdhlig a chruthachadh
  • A' cleachdadh chairtean le lidean no litrichean 'dùbailte' orra, brosnaich an neach-ionnsachaidh gus facail Ghྱdhlig a chruthachadh – m.e. dor- agus –as = doras; cr ... ao ... agus bh = craobh

Na facail a th' ann am Fྱlte gu Fuaimean

Fuaimean Leathann

a ach, aran, baga, cat, dad, fada, math
à fàg, bàta, bhàta, càl
ao aon, caol, taobh
o dol, dona, doras, loch, pocan
ò ³¦Ã²³Ù²¹
ò ³¾Ã²°ù
ù ³¦Ã¹
u cupa, gu, luchag, tunnag
ua fuar, luath
Ìý
b baga, bàta, bogsa, bò, bùth
bh bha, bhàn, bhàta, bhogsa, bhò°ù»å; cabhag, taobh
c cadal, cadalach, caol, cat, càr, ³¦Ã²³Ù²¹, cò, ³¦Ã¹, ³¦Ã¹m, cupa, cur car
ch chadal, chàr, chùl, chùm; ach, loch, luchag
d dad, dol, dona, doras; fada
f fàg, fuar
g gu, gus; baga, fàg, luchag
l làmh, latha, loch, luath, luchag; càl, caol, dol
m math, ³¾Ã²°ù, muc; chùm
mh ³¾³óò°ù
n aon, dona
p pana, pocan; cupa
r ròn, ròp; doras, fuar, ³¾Ã²°ù
s sona, suas; doras
t taobh, tunnag, turas; bàta, cat, ³¦Ã²³Ù²¹
th tha; bùth, latha, luath, math

Fuaimean Caol

aiaiste, splais
ྱྱte, cྱl, cྱse, cྱte
aoisaoil
èdè, glè, tè
ee
eaceart, dearg, each, feargach, gheal, ghealach, seacaid, seachad, seachd
eacearc, deasg, fear
±ðàc±ðàrr
eibheil, bheir, deiseil, eile, leis
è¾±chè¾±le, è¾±st, fè¾±s, gu lè¾±r, tè¾±d
eodeoch, seo
±ðòb±ðò, c±ðò, c±ðòl, ch±ðò, f±ðòrag, gu l±ðòr, n±ðònach
eubheul, feuchainn, feur
eucreutair, feumaidh
ia-nise, fichead, idir, ise, ite, mise, nis, pinc, piseag, ri, ris, silidh, sin, sinc
ìdìreach, tì, tìde
iabiadh, iarraidh, iasg
iobriogais, mionaid
ì´Çbì´Çgail, pì´Çs, sgrì´Çbhadh
ì´Çshì´Çs, sì´Çs
iudiugh, siud
ò¾±cò¾±g
oicoin
uaifuaimean, uair, nuair
uichuir, cluiche, cuideachd, duine, fuireach, fuirich, luideach, thuirt, uile, ruith, shuidhe, shuipear, thuit, uinneag, uisge
ù¾±dhù¾±n, dhù¾±sg, sù¾±l

Fuaimean Coimeasgaichte

bhrbhris, bhrochan, bhrot
blblasta, blàth
brbragadaich, brè²¹²µ³ó²¹, briogais, briosgaidean, brò²µ²¹²Ô, brot
chdbhochd, sneachda
chlchlach
clclach, cluiche
cncnàmh, cnap, cnoc
crcraobhan, crathadh, creag, creutairean, crosta, crùbag, cruaidh; acras
ghlghlanadh, ghranaidh
glglagadaich, glan, glana, glasa
gncagnadh
grgreannach, grianach, grod
gsbogsa
lbhdealbhan, falbh
lgtilgeil
ntpheant
pl±è±ôè²¹²Ô
ptsgapte
rbhgu dearbh, searbh
rchdorcha
rdàrd, bhò°ù»å, chò°ù»å, ò°ù»å, ò°ù»åag
rgdearg
rmgorm
rs³Ùù°ù²õ²¹³¦³ó
rtcairt, cuairt, dhò¾±rt, dòrtadh
sg sgeul, sgian, sgiathan, sgìth, sgoil, sgòth, sgòthan, sguab, sguir
sgfaisg, iasg, dhùsgadh, measg, rùsg, rùsgadh, uisge
sgrsgrì´Çbadh
shrshrac
slslaman, slaod
snsnàmh, snàth
spspòg, spòrs
srsràbh, sracadh, srann, sreap, sròn
staosta, caisteal, crosta, ròst
ststad
trtrྱgh, trang, trod, truinnsear

Tha »åà dhò¾±gh anns am faodar sealltainn ris an làraich:

  1. Cruth Flash - Tha an làrach leasaichte a' cleachdadh dealbhan-b±ðò agus fuaim, agus mar sin tha Flash a dhìth.
  2. Cruth HTML - Tha an làrach bhunaiteach a' cleachdadh dhealbhan, agus tha i freagarrach do choimpiutairean a tha nas sine no nas slaodaiche. Dh' fhaodadh cuideachd gun cleachdar seo airson ath-sgrùdadh oir tha smachd aig an neach-cleachdaidh air dè cho luath 's a thè¾±d iad.

Cù¾±sean Teicnigeach

Gus am faigh thu air os-mheud na sgrion fhaicinn cuir dheth cuid de na bàraichean-uidheim. Ma tha thu a' cleachdadh Internet Explorer gheibh thu lorg orra le bhith a' dol gu 'View' agus a' sònrachadh 'Toolbars' no 'Explorer Bar'.

Feumaidh tu pluga 6 Flash airson earrann eadar-ghnì´Çmhach Flash den làraich seo fhaicinn. Gabhaidh seo a dhèanamh gu sìmplidh, gu sàbhailte is saor 's an-asgaidh bhon cheangal seo:

Airson è¾±steachd (ma tha cairt fhuaim air do choimpiutair) feumaidh tu pluga Real Player. Airson seo a thoirt a-nuas an-asgaidh rach gu:-

Mu dheireadh, airson comhairle is stiù¾±readh ann a bhith a' toirt a-nuas is a bhith a leasachadh sgilean do choimpiutair rach gun làraich a leanas:-

Sgioba Riochdachaidh

Riochdaire: Laura NicRisnidh

À°ù»å-°ù¾±´Ç³¦³ó»å²¹¾±°ù±ð: Jo NicDhòmhnaill

Dealbhadair: Dòmhnall I Dòmhnallach,

°äò»å: Dòmhnall I Dòmhnallach,

Sgrì´Çbhaiche: Dòmhnall Iain MacL±ðò¾±d, Comhairle Roinn na Gྱdhealtachd

Dealbhan: Karen NicAoidh, Blue Heron Creative Services

Comhairlichean Foghlaim: Dòmhnall Iain MacL±ðò¾±d, Cathaidh NicL±ðò¾±d

Guthan: Kirsteen NicDhòmhnaill, Sarah Cruikshank, Calum MacAmhlaigh, Màrtainn Dòmhnallach, Cailean MacL±ðò¾±d, Shona Mhoireasdan.

Chaidh an làrach a co-mhaoineachadh le Seirbheis nam Meadhanan Gྱdhlig agus Âé¶¹Éç Alba.



About the Âé¶¹Éç | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy
Ìý