Â鶹Éç

Cumha do Chaluim

Òran air a sgrìobhadh le: Iain MacIllEathain agus air a sheinn le: Catrìona NicGill-Eain.

This is a song written by: Iain MacIllEathain and sung by: Catrìona NicGill-Eain.

Facail an Ã’°ù²¹¾±²Ô / Song Lyrics

Calum Iain MacGill-Eain

Rugadh Calum Iain MacGill-Eain, Calum an Tàilleir, bràthair do Sheonaidh MacGill-Eain, ann an Ratharsair air 6 Sultain, 1915. Chaidh e do dh'Àrd-sgoil Phort Rìgh agus an uair sin gu Oilthigh Dhùn Èideann far an tug e ceum le urram aig a' chiad ìre ann an Eòlas na Ceiltis.

Le dà sgoileireachd a bhuannaich e, chaidh e gu Coláiste Ollscoile ann am Baile Àtha Cliath. Nuair a thòisich an Dàrna Cogadh, b' fheudar dha obair a shireadh, an toiseach ann am factaraidh ann an Cluain Meala, agus chaidh e a dh'fhuireach ann an Indreabhán, ann an Conamara. Seo far an do ghabh e ùidh ann am beul-aithris na sgìre, far an do dh'ionnsaich e a' Ghaelige agus far an do ghabh e ris a' chreideamh Chaitligeach.

Chuir e fios gu Coimisúin Béaloideasa Èireann agus chaidh fhastadh na neach-cruinneachaidh beul-aithris pàirt-ùine. Anns a' Ghiblean 1945 fhuair e obair làn-ùine aig a' Choimisúin ann am Baile Àtha Cliath agus 's ann ag obair dhaibh a bha e nuair a thòisich e a' cruinneachadh beul-aithris ann an Alba, còrr air 9,000 duilleag na làmh-sgrìobhaidh fhèin.

Aig toiseach 1951, thòisich MacGill-Eain na neach-cruinneachaidh aig Sgoil Eòlais na h-Alba a bha na roinn ùr de dh'Oilthigh Dhùn Èideann. As an dol a-mach chaidh Calum do Loch Abar, far na thog e còrr air 500 naidheachd bho fhear Iain Dòmhnallach, Iain am Bàrd. Thug e faisg air bliadhna (1951-1952) aig Oilthigh Uppsala anns an t-Suain far an d' fhuair e trèanadh ann an sgilean a bha feumail an luib obair cruinneachaidh.

Tha an sgoilear Anndra Wiseman air a bhith rannsachadh obair MhicGill-Eain agus sgrìobh e:

"Tha e na iongnadh gun do thog MacGill-Eain na h-uiread de bheul-aithris 's a bha ri fhaighinn aig an àm a bha sin: eachdraidh na Fèinne, duain, naidheachdan mu na sìthichean, mu chreideamh, an dà shealladh, sgeulachdan mòra eadar-nàiseanta, cho math ri sgeulachdan beaga agus iomadh rud eile – gu dearbh rud sam bith a bhuineadh don t-seann saoghal a bha sìor-dhol às.

Gun teagamh sam bith, bha talent 's ealain air leth aige airson na h-obrach seo. Ge be dè a' cheàrnaidh san tadhaileadh e, bha eòlas an t-sàr sgoileir aige air eachdraidh an àite, agus cha b' fhada gus an d' fhuair e lorg air seanachaidhean agus seinneadairean, ma bha iad idir ann. Cuideachd, bha e furasda do MhacGill-Eain a bhith faighinn air adhart le iomadh seòrsa duine agus chuireadh iad earbsa ann. 'S ann an uair sin a bhiodh iad deònach rud sam bith a bh' aca a thoirt seachad."

Chaill Calum a ghàirdean chlì le aillse ann an 1956 ach lean e air ag obair. Nochd leabhar, The Highlands, ann an 1959, air fhoillseachadh ann an Lunnainn le Batsford. Gu dearbha, bha e a' clàradh cha mhòr chun an latha mu dheireadh dhe bheatha. Chaochail e, aig aois 44, san t-Sultain 1960 ann an Dalabrog, Uibhist a Deas. Chaidh a thiodhlacadh ann an Cnoc Hàllain agus rinn bràthair eile dha, am bàrd Somhairle MacGill-Eain, cuideachd cumha dha:

Seinneadairean / Performers