Â鶹Éç

An t-Oll. Urr. Nigel MacNèill

'S ann à Ìle a bha an t-Ollamh Urramach Nigel MacNèill a rugadh sa bhliadhna 1853. Na òige tha e coltach gun tug an obair aig leithid Iain Francis Caimbeul a chuir an clò Popular Tales of The West Highlands (1860-1862) agus Leabhar na Fèinne (1872) buaidh mhaireannach air.

Anns a' bhàrdachd 'Rùn nan Ìleach' sgrìobh e mun Chaimbeulach:

Bha buaidh cuideachd aig a bhràthair air. B' esan an t-Urramach J. G. MacNèill a bha na mhinisteir ann an Caladar agus a bha na sgoilear Gàidhlig. ach aig an robh eòlas cuideachd air litreachas na Beurla.

Chaidh Nigel do dh'Oilthigh Ghlaschu ann an 1871, far an robh e na oileanach dìcheallach agus soirbheachail ann an roinnean litreachais agus feallsanachd. Ged nach robh Gàidhlig na chuspair foirmeil as an Oilthigh aig an àm, bha clas Gàidhlig ann, air a theagasg leis an t-Urramach Camshron à Breadhaig, agus fhritheil Nigel an clas sin, a' cosnadh duais airson a chuid obrach.

An dèidh sin thug e trì bliadhna ann an Colaiste na h-Eaglaise Saoire agus cho-dhùin e an uair sin a dhol na mhinisteir dhan Eaglais Choitheanalaich. Chur e crìoch air fhoghlam ann an Lunnainn agus chuir e seachad a' mhòr-chuid dhe bheatha na mhinisteir san eaglais, ann an àiteachean leithid Caledonian Road ann an Lunnainn, Camden Town, Ilford agus Westcliffe-On-Sea.

Bha e gu mòr air taobh nan croitearan, gu h-àraidh a thaobh cùisean fearainn. Anns an taghadh pàrlamaid sa bhliadhna 1886 bha e na thagraiche ann am Bòid is Eilean Arain ach cha deach leis.

Thoisich e ri bàrdachd aig aois òg. Cha robh e ach gann air fichead bliadhna nuair a dh'fhoillsich e bàrdachd Bheurla Dermid and Judith agus leabhar Cian Dhàin: le Dànaibh Eile ann an 1872.

Nuair a bha e na oileanach sgrìobh e leabhar-iùil do dh'Ìle agus b' e am fear-deasachaidh a bha air an iris chràbhach, Bratach na Fìrinn, eadar 1783 agus 1784.

Ann an 1881 sgrìobh e sreath de dh'artaigilean mu litreachas na Gaidhealtachd don Ghlasgow Herald, agus, an dèidh leasachadh agus leudachadh a dhèanamh orra sin, chaidh am foillseachadh mar leabhar The Literature of the Highlanders: Race, Language, Literature, Poetry and Music sa bhliadhna 1892.

Anns an ro-ràdh sgrìobh e:

"On the following pages I am on occasion an advocate of the just rights and claims of a noble race; but my main objective is to inform upon the beauties and excellencies of a literature too long shrouded in undeserved obscurity."

Bha an t-Urramach MacNèill cuideachd a' sgrìobhadh naidheachdan mu Ghàidheil Lunnainn don Oban Times airson faisg air deich bliadhna fichead, a bharrachd air artaigilean air cuspairean leithid How to Learn Gaelic, The History of the Highland People agus The Land of Ossian.

Ann an 1886, dh'fhoillsich e Clàrsair Shioin: The Highland Hymnal, cruinneachadh de laoidhean ainmeil air an eadar-theangachadh bho Laideann agus Beurla gu Gàidhlig.

Chaochail an t-Urramach Nigel MacNèill, aig aois 57, ann an 1910.