Â鶹Éç

Aonghas MacIllFhaolain (Aonghas Lachlainn)

Rugadh Aonghas MacIllFhaolain, Aonghas Lachlainn, san Dùbhlachd 1912. B' e bu shine den teaghlach a bha aig Lachlainn Beag mac Aonghais 'ic Alasdair agus aig Seonag, nighean Ruaraidh 'ic Aonghais 'ic Ailein à Beinn na Fadhla. Bha a dhachaigh ann an Taigh a' Ghearraidh agus chaidh e don sgoil sa bhaile, far an do dh'fhàg aon thidsear làrach maireannach air, mar a dh'innis e fhèin air Â鶹Éç Radio nan Gàidheal air 18/07/1989:

"Tha cuimhn' agam nuair a bha mi a' dol dhan sgoil an Taigh a' Gheàrraidh, bha sinn as an rùm ris an canadh iad an classroom an uair sin. Bha mi air a' chlas a b' àirde.

Co-dhiù bha sinn a' losgadh air seinn Ho Rò Mo Nighean Donn Bhòidheach, is bha an tidsear, cha robh an gnothach a' còrdadh rithe idir.

'S chaidh i null timcheall ceann sreath nan gillean, is ghabh i suas fad an t-siubhail gus an do ràinig i mo chùl. 'S chuir i làmh air mo ghualainn agus "Sssssssssssssshhhhhhhhh!"

Sguir mise an uair sin, 's cha do rinn mi bìog tuilleadh."

Chaidh Aonghas do Sgoil Cheann a' Bhàigh airson trì bliadhna. Sin nuair a bhuail an cianalas e, an aon uair na bheatha:

"Fhuair mi bursairidh, 's thug iad orm fuireach shìos an Ceann a' Bhàigh 's bhuail an cianalas orm an uair sin. Feadhainn eile a' dol dhachaigh air baidhsagalan a Thaigh a' Gheàrraidh 's chan fhaighinn-s' às a' siud.

Dh'fhalbh e dhìom an uair sin, is cha robh cianalas a-riamh tuilleadh orm."

Nuair a dh'fhàg e an sgoil, 's dòcha nach ann dha dheòin a chaidh e a chuideachadh athair le obair fearainn agus sprèidh. Mar a sgrìobh e fhein:

"Thòisich mi glè òg a' coiseachd an dèidh seisreach agus grèim air fuaintean a' chruinn an àm an earraich, air neo tarraing speal tro arbhair an àm an fhoghair."

Nuair a bha e mu aois 24, fhuair e air falbh à Uibhist a Tuath. Ràinig e Glaschu far an d' fhuair e a-mach nach robh obair cho pailt. Ghabh e cosnadh air bàta a bha a' dol a dh'Amaireaga:

Rinn e trì no ceithir a thursan oirre mus deach e gu ruige Lunnainn agus, an ceann ùine, a dh'obair do Sheirbheis nan Taighean-solais mun cuairt cladaichean Shasainn.

Ged a chòrd an obair sin gu math ris, an ceann còig bliadhna no mar sin, bha e a' sireadh obair eile:

"Smaoinich mi gum feuchainn obair eile fhaighinn, gun an còrr dhem bheatha chur seachad air sgeirean agus eileanan beaga, agus ghabh mi obair nam chlèireach aig na cidheachan an Lunnainn."

Thug dìth slàinte air tilleadh a dh'Uibhist, far an robh e a' croitearachd còmhla ri bhràthair Ruaraidh agus a phiuthar Raonaid.

A' bruidhinn mu bhàrdachd air Â鶹Éç Radio nan Gàidheal air 18/07/1989 thuirt Aonghas:

"Uaireannan tha e mar gum biodh sibh a' toirt às a chèile ceirthle de shnàth air a suaineadh. Tha e an taobh a-staigh dhiubh, is feumaidh sibh fhaighinn a-mach air dòigh a choireigin. Uaireannan a thig e glè mhath, uaireannan eile nach tig. Corra uair a dh'fheumas mi tilleadh air ais thuige."

Tha grunn de dh'òrain Aonghais air an seinn an-diugh, mar eisimpleir 'Eilean Uibhist mo Rùin' a rinn e, bha e smaoineachadh, agus e as na h-Eileanan Scilly, 'Deàrrsadh Gealaich air Loch Hòmhstadh' a rinn e thairis air dà oidhche 's e as an leabaidh aig an taigh an Taigh a' Gheàrraidh, "sia ceathramhan a-raoir agus sia eile a-nochd" mar a thuirt e fhèin. Rinn e 'Bu Chaomh Leam Bhith Fuireach an Uibhist Bheag Lurach' mu 1937/38 ann an Glaschu.

Chaidh a' bhàrdachd aig Aonghas Lachlainn a chruinneacheadh san leabhar Beagan Bàrdachd à Uibhist a Tuath a dheasaich agus a chlò-bhuail Comann Eachdraidh Uibhist a Tuath.

Chaochail Aonghas ann an 1995.