Calum MacIllEathain (Calum Beag Chaluim Iain Aonghais)
B' e Calum MacIllEathain, Calum Beag Chaluim Iain Aonghais à 84 Rathad Chros Sgiogarstaidh ann an Nis, Leòdhas, a rinn an t-òran seo agus e aig an taigh air fòrladh ann an 1940. Bha naidheachd bà is caraid dha, Iain Uilleam Eachainn bho Chùl a' Ghà rraidh, air tighinn mun à m a bha aige-san ri tilleadh dhan bhlà r. Bha Iain air a bhith sònraichte math air spòrs agus na dheagh sgoilear ann an Sgoil MhicNeacail ron chogadh.
B' e seòladair a bha ann an athair Chaluim Bhig, a bha na bhà rd cuideachd, ged nach eil ach dà òran leis air sgeul an-diugh, Mo Rìbhinn Dhonn agus 'Òran a' Bhà ta'.
Bha Calum Iain Aonghais pòsta aig Mà iri Dais à Tà bost agus bha còignear de theaghlach aca - Calum, Ciorstaidh, Sandy, Agnes agus Mairead.
Bha Calum Beag ri obair òstaireachd ann an Àrd Ruighe fad iomadh bliadhna. Phòs e tè de mhuinntir a' bhaile, Catriona Brannigan, agus bha còignear de theaghlach aca - Mà iri, Sandy, Calum, Donaidh agus Tòmas.
Nuair a dh'fhosgail taigh-òsta ùr anns an Aghaidh Mhòir fhuair Calum obair an sin agus ghluais an teaghlach dhan bhaile.
Aig aon à m na bheatha bha trioblaid aig Calum le deoch là idir, ach fhuair e buaidh air sin agus thairis air iomadh bliadhna rinn e fhèin mòran airson daoine aig an robh trioblaid le deoch a chuideachadh.
Tha ochd-deug de na h-òrain aige air sgeul aig Comann Eachdraidh Nis. Tha cuspairean èibhinn nam measg mar sgeul air oidhche a' dol dhachaigh às an dròbh ann am bus. Ma bha blà thachadh air na balaich, cha robh an drà ibhear e fhèin saor 's e:
Nuair fhuair e mòinteach Bharabhais sinn
'S ann thuirt e ruinn gun dearbhadh e
Gu robh e fhèin 's a' charbaid ud
Gu dearbh a' tuigs' a chèile.
Bha 'n rathad caol 's cha b' liar dha e,
'S ann shaoil mo laoch gu feuchadh e
Taigh-sholais Nis a dhèanamh dheth
Mar eun a' dol air sgèith ann.
An t-inneal bochd, is rà n aige
Dol mach 's a-steach mu ghà rraidhean;
'S ann chunnaic e là b' fheà rr a bh' aig
Air srà idean slà n Dhùn Èideann.
Tha mòran de na h-òrain aig Calum mu Sgìre Nis agus tha e tric a' toirt luaidh air bòidhchead na mòintich agus na machraichean, agus air na daoine air an robh e cho eòlach na bhalach:
Mo smuaintean air 'n aiseag gu eilean mo ghrà idh
'S mo chridhe san à ite bho rinn e
Le bannan a' ghaoil a cheangal gu trà th
'S chan fhosgail gu brath an snaim ud;
'S ann ann nach deigheadh duine orm seachad air srà id
Gun thighinn dà n son crathadh na là imhe
Le dùrachd an cridhe cur furan is fà ilt'
'S toirt facal no dhà de chainnt rium.
'S thà inig thugams' a-rithist air sgiathan na cuimhn'
Sealladh cho grinn 's a tha 'n nà dar
A' ghrian a' dol sìos an taobh siar dhen a' bheinn
Tarraing cleòca na h-oidhche mu sà ile;
Ach 's e mheudaich mo shòlas ach crònan an uillt
'S e fiaradh tro ghlinn chun na traghad
'S an uiseag 's an smeòrach 's iad dhomhsa ri seinn
Gu tuiteam na h-oidhch' air an à irigh.
Chaochail Calum ann an 1995 agus tha e air a thìodhlacadh ann an Àrd Ruighe.
Â鶹Éç iD
Stiùireadh a’ BhBC
Ceangalaichean Â鶹Éç
Copyright © 2015 Â鶹Éç. Chan eil uallach air a' BhBC airson na th' air là raich-lìn eile.
Gheibhear sealladh nas fheà rr den duilleig seo le sealladair lìn nas ùire agus na duilleagan stoidhle (CSS) air. Ged a chithear susbaint na là raich leis an t-sealladair lìn a th' agaibh, tha sinn a' moladh an dreach as ùire den bhathar-bhog ur sealladair a thoirt a-nuas, no ur duilleagan-stoidhle a chur air ma ghabhas sin dèanamh.