Â鶹Éç

Dòmhnall Iain MacIllEathain

Rugadh Dòmhnall Iain MacIllEathain, Dòmhnall Iain Sheonaidh Aonghais ann am Beàrnaraigh na Hearadh, air 9 Sultain, 1918, aon de na gillean aig Mòr Alasdair NicPhilip à Beàrnaraigh. Bha còignear anns an teaghlach, dithis nighean agus triùir ghillean.

Chaidh Dòmhnall Iain dhan sgoil ann am Beàrnaraigh agus do dh'Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis. Chaidh e às an sin do dh'Oilthigh Ghlaschu ach nuair a bha e air an dàrna bliadhna thòisich an cogadh agus chaidh a thogail dhan arm aig aois 21, ged a b' ann gu muir a b' fheàrr leis fhèin a dhol. Cha robh e na shaighdear coise uamhasach fada agus airson a' mhòr-chuid dhen chogadh 's e obair càradh rèidio ris an robh e.

Thill e a Bheàrnaraigh ann an 1946 agus bha e fhèin agus a bhràthair, Alasdair, a bha air a bhith anns a' Chabhlaich Rìoghail, ri iasgach ghiomach airson ochd bliadhna.

Bha ùidh mhòr aige anns a' Ghàidhlig agus, nuair a fhuair e an cothrom ann an 1955, chaidh e a dh'obair dhan Chomunn Gàidhealach ann an Inbhir Nis, a' tadhal air meuran a' Chomuinn agus air sgoiltean anns an àird a tuath.

Ann an 1956 phòs Dòmhnall Iain agus May NicAoidh à Beàrnaraigh agus bha nighean agus dithis ghillean aca. Bha athair May na mhaighstir-sgoile san eilean agus bhuineadh a chuideachd don Scarp. Bhuineadh cuideachd a màthair do dh'Uibhist a Tuath. Bha bràthair May, Dòmhnall Iain MacAoidh, e fhèin ag obair aig a' Chomunn, na stiùiriche bho 1965 gu 1969.

An dèidh dà bhliadhna aig a' Chomunn Gàidhealach, chaidh Dòmhnall Iain dhan cholaisye a dh'Obar Dheathain airson dreuchd neach-teagaisg teicnigeach ionnsachadh. An dèidh crìoch a chur air a' chùrsa, chaidh e a theagaisg ann am Bogh Mòr an Ìle airson dà bhliadhna.

Fhuair Dòmhnall Iain obair ann an Sgoil a' Phluic ann an 1961, agus dh'fhuirich e an sin gus an do leig e dheth a dhreuchd, bliadhna neo dhà ron àm àbhaisteach, air sgàth a shlàinte. Nuair a chaidh an teaghlach dhan Phloc bha iad a' fuireach ann a Dùn Creige gus do thog iad taigh ann am Bada Call, faisg air a' Chaol.

Eadar 1983 agus 1985 bha e na sgrìobhaiche ann an Sabhal Mòr Ostaig agus sin far an do thòisich e a' sgrìobhadh an leabhar Bùth Ailig, ag innse mu bheatha air Eilean Bheàrnaraigh ron Dàrna Cogadh. Ged tha e a' toirt iomradh air na bliadhnaichean a bha e san arm, agus ag iasgach ghiomach, tha e gu h-àraidh a' toirt dealbh air Bùth Ailig, àite cho cudromach 's a bha air an eilean na latha. Nochd an leabhar ann an 1988. Chlàr e cuideachd teip de dh'òrain an eilein, Ã’°ù²¹¾±²Ô Bheàrnaraigh.

Chaochail Dòmhnall Iain air 5 Gearran, 1997, agus tha e air a thiodhlacadh ann an Cladh Bhaile Mac Ara.