Â鶹Éç

Iain Mac a' Ghobhainn (Iain Chaluim Ruaidh)

Rugadh Iain Mac a' Ghobhainn, Iain Chaluim Ruaidh, ann am Bòstadh, ann am Beàrnaraigh Leòdhais air 26 Dùbhlachd, 1857.

B' e am mac bu shine de cheathrar chloinne a bh' aig Calum Mac a' Ghobhainn agus Màiri NicÌomhair, Màiri Thormoid, à Tòbsan. Ghluais an teaghlach à Bòstadh ann an 1878 gu 18, Circebost. Dh'fhalbh na daoine à Bòstadh chionns nach robh mòine air fhàgail dlùth gu leòr dhan bhaile airson connadh a chumail riutha agus fhuair iad fearann ann an Circebost.

Tha e coltach gur e duine iongantach a bh' ann an Iain Chaluim Ruaidh oir, a dh'aindeoin 's nach d' fhuair e foghlam foirmeil, bha comas leughaidh agus sgrìobhaidh aige ann am Beurla agus ann an Gàidhlig.

'S e croitear agus iasgair a bh' ann ann an làithean òige agus bàrd comasach a rinn iomadach òran.

Bha e glè òg nuair a chaidh iompachadh agus bhon àm sin b' e laoidhean agus dàin spioradail a bhiodh e a' sgrìobhadh.

B' ann anns na Hearadh a chuir e seachad a' mhòr-chuid dhe bheatha. Bha e na mhiseanaraidh ann an Scalpaigh airson ochd bliadhna deug. Thug e greis ann an Griomasaigh, an Uibhist a Tuath, agus an dèidh sinn thill e air ais do na Hearadh, do na Buirgh.

Bha fear dhe bràithrean, Dòmhnall, no Doisean mar a chante ris, na mhiseanaraidh cuideachd ann an Nis agus ann am Bàigh na Hearadh.

Ged a bha Iain Chaluim Ruaidh pòsta trì uairean cha robh teaghlach aige ach aon leanabh a bhàsaich mun àm a rugadh e. Ann an 1896 phòs e Màiri NicCumhais às na Hearadh, piuthar athar an Urr. Aonghas MacCumhais, a bha na mhinisteir ann an Àrd Eaglais Steòrnabhaigh aig aon àm. Chaochail ise nuair a rugadh an leanabh. Phòs e Màiri NicDhòmhnaill, à Griomasaigh, Uibhist a Tuath, ann an 1914, ach chaochail ise goirid an dèidh dhaibh pòsadh.

Chaidh a mhàthair a dh'fhuireach do na Hearadh còmhla ris nuair a bha i suas ann am bliadhnaichean agus choisich i do na Hearadh tro bheanntan Ùige agus cheann a tuath na Hearadh.

Ann an 1919 phòs e Màiri NicIllFhinnein, às na Buirgh. Bha Màiri mu dheich bliadhna fichead na b' òige na a cèile agus bha i beò chun na leth-cheudan. Bha i ag obair ann an Loidse nam Borgh agus b' i a chruinnich mòran de na sgrìobhaidhean aig Iain.

Chaochail Iain Chaluim Ruaidh ann an Sgarastadh Mhòr air 14 Giblean, 1924, agus tha e air a thiodhlacadh ann an Cladh Roghadail, ri taobh a mhàthar.