Main content
An Litir Bheag 712
Tha Ruairidh MacIlleathain air ais le Litir Bheag na seachdain sa. Litir 脿ireamh 712.
Last on
Sun 6 Jan 2019
16:03
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
Previous
Next
![]()
Corresponding Litir
Litir do luchd-ionnsachaidh 1016
Clip
-
An Litir Bheag 712
Duration: 03:13
An Litir Bheag 712
Tha cuimhne agam fhathast air a鈥� chiad turas a fhuair mi cupa cofaidh air a鈥� Chomraich. Bha mi a鈥� tadhal air seann bhoireannach. Thuirt i rium, 鈥楢n gabh thu copan teatha, a Ruairidh?鈥� Mus do fhreagair mi i, dh鈥檃tharraich i a beachd. 鈥楴o am b鈥� fhe脿rr leat cofaidh?鈥�
Bha sin anns na seachdadan. Roimhe sin, chan eil cuimhne agam air cofaidh fhaicinn air a鈥� Chomraich, gun luaidh air 貌l. Bhiodh mo sheanmhair a鈥� gabhail t矛 鈥� no teatha 鈥� fad an latha o mhoch gu dubh.聽
Tha e doirbh a bhith a鈥� smaoineachadh air Alba 脿s aonais t矛. Ach bha uair ann nuair nach robh an t矛, air a bheil sinn e貌lach an-diugh, anns an Roinn E貌rpa idir. A-nise, tha feadhainn ga f脿s ann an Alba fh猫in. Bha mi ann an Lios M貌r an-uiridh. Far an robh mi a鈥� fuireach, bhathar a鈥� f脿s t矛 air a鈥� chroit.聽
Bha Albannaich an s脿s ann a bhith a鈥� brosnachadh gn矛omhachas f脿s na t矛 o chionn fhada. Mar eisimpleir 鈥� Raibeart Fortune. Ann am meadhan an naoidheamh linn deug, bha esan ann an S矛onaidh. Ghoid e lusan t矛 airson Companaidh Bhreatannach nan Innseachan an Ear.
Bha sin an aghaidh an lagh agus bha an obair aig Fortune cunnartach. Chaidh e timcheall ann an riochd marsantach S矛neach. Chaidh e gu 脿iteachan far nach robh E貌rpach sam bith roimhe.聽
Cheannaich e lusan t矛 agus fhuair e iad gu Hong Kong. 脌s a sin, chaidh iad air long chun nan Innseachan.聽
An toiseach, 始s e t矛 uaine a bha e a鈥� cruinneachadh. Ach bha f猫ill mh貌r air t矛 dhubh. Chaidh Fortune a-mach agus chruinnich e t矛 dhubh. Anns a鈥� Ghearran ochd ceud deug, caogad 始s a h-aon (1851) dh鈥檉h脿g e Shanghai airson a dhol do na h-Innseachan.聽
A bharrachd air lusan is s矛ol, thug e leis sguad de thuathanaich Sh矛neach. Bha iad sgileil ann a bhith a鈥� f脿s t矛. Bha beatha 霉r gu bhith aca anns an Hiomalaithea anns na h-Innseachan. Agus bha gn矛omhachas m貌r 霉r gu bhith aig na h-Innseachan 鈥� fear a mhaireas chun an latha an-diugh.
Co-dhi霉, tha an t-脿m agam falbh airson cupa t矛 fhaighinn 鈥� no saoil an gabh mi cofaidh?
Bha sin anns na seachdadan. Roimhe sin, chan eil cuimhne agam air cofaidh fhaicinn air a鈥� Chomraich, gun luaidh air 貌l. Bhiodh mo sheanmhair a鈥� gabhail t矛 鈥� no teatha 鈥� fad an latha o mhoch gu dubh.聽
Tha e doirbh a bhith a鈥� smaoineachadh air Alba 脿s aonais t矛. Ach bha uair ann nuair nach robh an t矛, air a bheil sinn e貌lach an-diugh, anns an Roinn E貌rpa idir. A-nise, tha feadhainn ga f脿s ann an Alba fh猫in. Bha mi ann an Lios M貌r an-uiridh. Far an robh mi a鈥� fuireach, bhathar a鈥� f脿s t矛 air a鈥� chroit.聽
Bha Albannaich an s脿s ann a bhith a鈥� brosnachadh gn矛omhachas f脿s na t矛 o chionn fhada. Mar eisimpleir 鈥� Raibeart Fortune. Ann am meadhan an naoidheamh linn deug, bha esan ann an S矛onaidh. Ghoid e lusan t矛 airson Companaidh Bhreatannach nan Innseachan an Ear.
Bha sin an aghaidh an lagh agus bha an obair aig Fortune cunnartach. Chaidh e timcheall ann an riochd marsantach S矛neach. Chaidh e gu 脿iteachan far nach robh E貌rpach sam bith roimhe.聽
Cheannaich e lusan t矛 agus fhuair e iad gu Hong Kong. 脌s a sin, chaidh iad air long chun nan Innseachan.聽
An toiseach, 始s e t矛 uaine a bha e a鈥� cruinneachadh. Ach bha f猫ill mh貌r air t矛 dhubh. Chaidh Fortune a-mach agus chruinnich e t矛 dhubh. Anns a鈥� Ghearran ochd ceud deug, caogad 始s a h-aon (1851) dh鈥檉h脿g e Shanghai airson a dhol do na h-Innseachan.聽
A bharrachd air lusan is s矛ol, thug e leis sguad de thuathanaich Sh矛neach. Bha iad sgileil ann a bhith a鈥� f脿s t矛. Bha beatha 霉r gu bhith aca anns an Hiomalaithea anns na h-Innseachan. Agus bha gn矛omhachas m貌r 霉r gu bhith aig na h-Innseachan 鈥� fear a mhaireas chun an latha an-diugh.
Co-dhi霉, tha an t-脿m agam falbh airson cupa t矛 fhaighinn 鈥� no saoil an gabh mi cofaidh?
The Little Letter 712
I [can] still remember the first time I had a cup of coffee in Applecross. I was visiting an old woman. She said to me, 鈥榃ill you have a cup of tea, Ruairidh?鈥� Before I answered her, she changed her opinion. 鈥極r would you prefer coffee?鈥�
That was in the seventies. Before that, I don鈥檛 remember seeing coffee in Applecross, not to mention drinking it. My grandmother would take tea all day long from dawn to dusk.
It鈥檚 difficult to think of Scotland without tea. But there was a time when the tea we know today was not in Europe at all. Now, some people grow it in Scotland itself. I was in Lismore last year. Where I was staying, tea was being grown on the croft.
Scots were involved in encouraging the tea-growing business a long time ago. For example 鈥� Robert Fortune. In the middle of the nineteenth century, he was in China. He stole tea plants for the British East India Company.
That was against the law and Fortune鈥檚 work was dangerous. He went around in the guise of a Chinese merchant. He went to places where no European had been before.
He bought tea plants and he got them to Hong Kong. From there, they went on a ship to India.
Initially, it鈥檚 green tea he was collecting. But there was a big demand for black tea. Fortune went out and collected black tea. In February 1851 he left Shanghai to go to India.
In addition to plants and seed, he took with him a team of Chinese farmers. They were skilled in growing tea. They were to have a new life in the Himalaya in India. And India was to have a big new business 鈥� one that continues to this day.
Anyway, it鈥檚 time for me to go and get a cup of tea 鈥� or will I perhaps have a coffee?
That was in the seventies. Before that, I don鈥檛 remember seeing coffee in Applecross, not to mention drinking it. My grandmother would take tea all day long from dawn to dusk.
It鈥檚 difficult to think of Scotland without tea. But there was a time when the tea we know today was not in Europe at all. Now, some people grow it in Scotland itself. I was in Lismore last year. Where I was staying, tea was being grown on the croft.
Scots were involved in encouraging the tea-growing business a long time ago. For example 鈥� Robert Fortune. In the middle of the nineteenth century, he was in China. He stole tea plants for the British East India Company.
That was against the law and Fortune鈥檚 work was dangerous. He went around in the guise of a Chinese merchant. He went to places where no European had been before.
He bought tea plants and he got them to Hong Kong. From there, they went on a ship to India.
Initially, it鈥檚 green tea he was collecting. But there was a big demand for black tea. Fortune went out and collected black tea. In February 1851 he left Shanghai to go to India.
In addition to plants and seed, he took with him a team of Chinese farmers. They were skilled in growing tea. They were to have a new life in the Himalaya in India. And India was to have a big new business 鈥� one that continues to this day.
Anyway, it鈥檚 time for me to go and get a cup of tea 鈥� or will I perhaps have a coffee?
Broadcast
- Sun 6 Jan 2019 16:03麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
