Main content

An Litir Bheag 1100

Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1100. This week's short letter for G脿idhlig learners.

Available now

4 minutes

Last on

Sun 14 Jun 2026 13:30

Clip

An Litir Bheag 1100

D猫 a鈥� Gh脿idhlig a tha air 鈥�laboratory鈥�? Tha obair-lann agus cuideachd deuchainn-lann. Tha obair a鈥� ciallachadh 鈥�work鈥�. Agus 鈥檚 e sin bunait an fhacail laboratory 鈥� 鈥�place of labour or work鈥�. Tha deuchainn a鈥� ciallachadh 鈥�test, examination, trial, experiment鈥�. Deuchainn-lann 鈥� a place for testing or experimentation.

Ach d猫 d矛reach a tha lann a鈥� ciallachadh? O shean, bha e a鈥� ciallachadh 鈥�enclosure鈥� no 鈥�enclosed land鈥�. Tha am facal boireanta. Mar sin, bhiodh daoine ag r脿dh gu traidiseanta 鈥榓nns an lainn鈥� no 鈥榓nns an loinn鈥�, an 脿ite 鈥榓nns an lann鈥�. Tha sin a鈥� f脿gail ainmean-脿ite air a鈥� Gh脿idhealtachd le lainn.听

Faisg air Inbhir Nis, mar eisimpleir, tha an Lainn Mh貌r agus an Lainn Bheag. Ann am Beurla, canaidh daoine Lynemore agus Lynebeg riutha. Ann am Moireibh, faisg air Tom an t-Sabhail, tha Lynachork. Sin Lainn a鈥� Choirce 鈥�the enclosed field of the oats鈥�.听

Anns an latha an-diugh, tha lann mar as trice, ann an c貌mhradh no litreachas, ceangailte ri eileamaid eile. Tha e a鈥� ciallachadh 鈥樏爄te far a bheil rudeigin a鈥� tachairt鈥�. Bidh sibh e貌lach air leabharlann 鈥榣ibrary鈥�. Tha leabhraichean air an cumail ann. Mar as trice, nuair a tha sinn ga sgr矛obhadh, bidh sinn a鈥� cur 迟脿迟丑补苍 鈥� no hyphen 鈥� ron eileamaid lann. Ach tha leabharlann air a sgr矛obhadh mar aon fhacal, gun 迟脿迟丑补苍. Tha tasglann 鈥榓rchive鈥� coltach ri sin.

Tha arm-lann a鈥� ciallachadh 鈥�arsenal鈥�. Tha amharc-lann a鈥� ciallachadh 鈥�observatory鈥�. Agus math dh鈥檉haodte gum bi sibh e貌lach air biadh-lann 鈥榗anteen, dining hall鈥�.听

Tha grunn eisimpleirean co-cheangailte ri beathaichean ann an seann fhaclair Dwelly. Mar eisimpleir, cearc-lann 鈥榩oultry yard鈥� agus 产貌-濒补苍苍 鈥榗ow house, byre鈥�. Tha beach-lann a鈥� seasamh airson 鈥�bee-hive鈥� agus tha fiadh-lann a鈥� ciallachadh 鈥�deer park鈥�.

Saoil an tuig sibh an fheadhainn a leanas? Suain-lann, 濒辞苍驳-濒补苍苍听补驳耻蝉 broc-lann.

Tha suain-lann a鈥� ciallachadh 鈥�dormitory鈥� 鈥� far am bi daoine a鈥� dol nan suain. Tha long a鈥� ciallachadh 鈥�ship鈥�. 鈥橲 e long-lann 鈥榓 dockyard鈥�. Broc-lann 鈥榓 badger鈥檚 den or sett鈥�.

Co-dhi霉, mach 脿 seo leam. Tha mi a鈥� dol a ghabhail sr霉bag anns a鈥� ghrian-lann!

The Little Letter 1100

What鈥檚 the Gaelic for 鈥榣aboratory鈥�? It鈥檚 obair-lann and also deuchainn-lann. Obair means 鈥榳ork鈥�. And that鈥檚 the basis of the word 鈥榣aboratory鈥� 鈥� 鈥榩lace of labour or work鈥�. Deuchainn means 鈥榯est, examination, trial, experiment鈥�. Deuchainn-lann 鈥� a place for testing or experimentation.

But what exactly does lann mean? In olden times, it was meaning 鈥榚nclosure鈥� or 鈥榚nclosed land鈥�. The word is feminine. Thus, people would say traditionally 鈥�anns an lainn鈥� or 鈥�anns an loinn鈥�, instead of 鈥�anns an lann鈥�. That leaves 鈥�lainn鈥� place names in the Highlands.

Near Inverness, for example, there is An Lainn Mh貌r and An Lainn Bheag. In English, people call them Lynemore and Lynebeg. In Moray, near Tomintoul, is Lynachork. That鈥檚 Lainn a鈥� Choirce 鈥榯he enclosed field of the oats鈥�.

Today, lann 鈥� in conversation or literature 鈥� is connected to another element. It means 鈥榓 place where something is happening鈥�. You will know leabharlann 鈥榣ibrary鈥�. Books are kept there. Usually, when we are writing it, we put a 迟脿迟丑补苍 鈥� or hyphen 鈥� before the element lann. But leabharlann is written as one word, without a hyphen. Tasglann 鈥榓rchive鈥� is like that.

Arm-lann means 鈥榓rsenal鈥�. Amharc-lann means 鈥榦bservatory鈥�. And perhaps you will know biadh-lann 鈥榗anteen, dining hall鈥�.

There are several examples connected with animals in Dwelly鈥檚 old dictionary. For example, cearc-lann 鈥榩oultry yard鈥� and 产貌-濒补苍苍 鈥榗ow house, byre鈥�. Beach-lann stands for 鈥榖ee-hive鈥� and fiadh-lann means 鈥榙eer park鈥�.

Do you understand the following? Suain-lann, long-lann听补苍诲 broc-lann.听

Suain-lann means 鈥榙ormitory鈥� 鈥� where people sleep. Long means 鈥榮hip鈥�. Thus, a long-lann is 鈥榓 dockyard鈥�. Broc-lann [is] 鈥榓 badger鈥檚 den or sett鈥�.

Anyway, off I go. I鈥檓 going to have a cuppa in the conservatory!

Broadcast

  • Sun 14 Jun 2026 13:30

All the letters

Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.

Podcast: An Litir Bheag

The Little Letter for Gaelic Learners

An Litir Bheag air LearnGaelic

An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)

Podcast