Main content

Litir do Luchd-ionnsachaidh 1405

Litir do Luchd-ionnsachaidh le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1405. Roddy Maclean reads this week's letter for G脿idhlig learners.

Available now

5 minutes

Last on

Sun 21 Jun 2026 13:55

Clip

Litir 1405: Criogaid agus a' Gh脿idhlig

A bheil facal G脿idhlig agaibh airson 鈥�pine cone鈥�? Chanainn gur e am fear as cumanta a th鈥� ann 鈥� durcan. Durcan-giuthais 鈥� a pine cone. Durcan-spruise 鈥� a spruce cone. Tha durc a鈥� ciallachadh 鈥�lump, chunky piece of something鈥�.

Ach tha facal a bharrachd anns na faclairean airson 鈥�pine cone鈥�, agus chuala mi e ann an cainnt cuideachd. 鈥橲 e sin cneatag. Tha e air a litreachadh ann an diofar dh貌ighean 鈥� mar cneutag, 肠苍猫补迟补驳 (le cn aig an toiseach) agus cuideachd creutag le cr aig an toiseach.

Tha cneatag cuideachd a鈥� ciallachadh 鈥�a wooden football, a cricket ball or a shinty ball鈥�. Tha e a鈥� nochdadh cuideachd mar cneuta. Ann an G脿idhlig Siorrachd Pheairt, bhiodh daoine ag r脿dh cluich chn猫ad airson 鈥�playing ball鈥�. Agus anns an fhaclair leis a鈥� Pheairteach, Raibeart Armstrong 鈥� a tha d脿 cheud bliadhn鈥� a dh鈥檃ois 鈥� tha seo: A鈥� cluich air a鈥� chreudaig: 鈥榩laying at cricket, playing at shinty鈥�.

C貌 脿s a th脿inig am facal cneat? Chan eil mi cinnteach. Cha do lorg mi e anns na faclairean 脠ireannach no Manainneach. Saoil an t脿inig e bhon Bheurla? Bha sp貌rs ann an Sasainn air an robh creag mar ainm anns a鈥� cheathramh linn deug. Tha d霉il aig cuid gun t脿inig 鈥�cricket鈥� on fhacal sin. Tha criogaid, mar a chanas sinn an-diugh ann an G脿idhlig, gu math sean mar sp貌rs. Agus bhiodh durcain, no cneatagan, feumail mar 鈥榖huill鈥� airson gheamannan mar sin.

Thug sin orm beachdachadh air faclan G脿idhlig eile co-cheangailte ri criogaid. D猫 chanas sinn ris a鈥� bhata leis am bithear a鈥� bualadh a鈥� bhuill? Seo far am bi sinn a鈥� d猫anamh sgaradh eadar criogaid agus iomain, no camanachd. Ann an iomain, bidh sinn a鈥� bualadh a鈥� bhuill le caman. Feumaidh 鈥榗aman鈥� a bhith cam.聽

Ach ann an criogaid, chan eil am bata cam. Tha e d矛reach. Agus canaidh sinn slacan ris. Slacan. He is batting 鈥� tha e a鈥� slacadh no tha e a鈥� batadh. Tha slaic ann cuideachd. Thug i slaic mh貌r don bhall 鈥�she gave the ball a good whack鈥�.听

Ann am Beurla, tha facal car annasach co-cheangailte ri criogaid. 鈥橲 e sin am facal wicket. Bho th霉s bha sin a鈥� ciallachadh 鈥榞eata beag鈥�, leithid ann an caisteal, ri taobh, no mar ph脿irt de, gheata m貌r. Bha am wicket m貌r gu le貌r airson d矛reach aon duine. Ann an G脿idhlig, canaidh sinn caol-doras no fath-dhoras ris. Bha wicket cuideachd a鈥� ciallachadh uinneag anns nach robh glainne. An 脿ite glainne, bhiodh slatan ann. Slatan fiodha.

Ann an criogaid, tha wicket a鈥� ciallachadh nan tr矛 stoban a tha slacair a鈥� d矛on. Agus d猫 a鈥� Gh脿idhlig a th鈥� air wicket ann an criogaid? Tha na faclairean a鈥� toirt seo dhuinn 鈥� geata, oir 鈥檚 e sin a bha wicket a鈥� ciallachadh o th霉s. Leagail geata 鈥�the fall of a wicket鈥�. Gl猫idheadair-geata 鈥�wicket keeper鈥�. Agus, ann an G脿idhlig na h-脠ireann, tha iom谩in gheata (no iomain-geata mar a chanamaid ann an Alba) a鈥� ciallachadh 鈥�cricket鈥�.

Nise, tha ciall eile air wicket ann an criogaid 鈥� 鈥檚 e sin an raon caol eadar an d脿 gheata. Canaidh mise 鈥榓n r猫idhlean鈥� ris 鈥� ach math dh鈥檉haodte gu bheil facal nas fhe脿rr agaibh fh猫in ...

Faclan na Litreach

Faclan na Litreach: Siorrachd Pheairt: Perthshire; Manainneach: Manx; criogaid: cricket; d矛reach: straight; slacan: bat (cricket); slatan fiodha: wooden rods.

Abairtean na Litreach

Abairtean na Litreach: air a litreachadh ann an diofar dh貌ighean: spelt in different ways; anns an fhaclair leis a鈥� Pheairteach: in the dictionary by the Perthshire man; d脿 cheud bliadhn鈥� a dh鈥檃ois: two hundred years old; gu math sean mar sp貌rs: very old as a sport; feumail mar 鈥榖huill鈥� airson gheamannan mar sin: useful as 鈥榖alls鈥� for games like that; thug sin orm beachdachadh air faclan G脿idhlig eile co-cheangailte ri criogaid: that made me think about other Gaelic words connected to cricket; d猫 chanas sinn ris a鈥� bhata leis am bithear a鈥� bualadh a鈥� bhuill?: what do we call the stick with which the ball is struck; feumaidh 鈥榗aman鈥� a bhith cam: a 鈥榗aman鈥� must be bent; bho th霉s bha sin a鈥� ciallachadh 鈥榞eata beag鈥�: originally that was meaning 鈥榮mall gate鈥�; leithid ann an caisteal, ri taobh, no mar ph脿irt de, gheata m貌r: such as in a castle, beside, or as part of, a large gate; uinneag anns nach robh glainne: a window in which there was no glass; a鈥� ciallachadh nan tr矛 stoban a tha slacair a鈥� d矛on: is meaning the three stumps that a batter is protecting; an raon caol eadar an d脿 gheata: the narrow area between the two wickets; canaidh mise 鈥榓n r猫idhlean鈥� ris 鈥� ach math dh鈥檉haodte gu bheil facal nas fhe脿rr agaibh fh猫in: I鈥檒l call it 鈥榯he r猫idhlean鈥� 鈥� but perhaps you have a better word.

Puing-ch脿nain na Litreach

Puing-ch脿nain na Litreach: mar a chanamaid ann an Alba: as we would say in Scotland. Chanamaid is the first personal plural form of the verb can 鈥榮ay鈥� in the conditional mood. It means 鈥榳e would say鈥�. As with the first person singular form chanainn 鈥業 would say鈥�, the personal pronoun is built into the verbal form. This compares with mar a chanadh sibh 鈥榓s you would say鈥� where the personal pronoun sibh appears. However, note that in some parts of the country chanamaid is replaced by chanadh sinn, with the first person plural pronoun appearing.

Gn脿thas-cainnt na Litreach

Gn脿thas-cainnt na Litreach: tha facal a bharrachd anns na faclairean: there is an additional word in the dictionaries.

Broadcast

  • Sun 21 Jun 2026 13:55

Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic

Tha Litir do Luchd-ionnsachaidh air LearnGaelic (le PDFs)

All letters

Tha na litrichean uile an seo / The letters are available here

Podcast: Litir do Luchd-ionnsachaidh

Letter To Gaelic Learners

Podcast