Main content
An Litir Bheag 1106
Litir Bheag na seachdain sa le Ruairidh MacIlleathain. Litir 脿ireamh 1106. This week's short letter for G脿idhlig learners.
Last on
Sun 26 Jul 2026
13:30
麻豆社 Radio nan G脿idheal
More episodes
Previous
Next
![]()
Corresponding Litir
Litir do Luchd-ionnsachaidh 1410
Clip
-
An Litir Bheag 1106
Duration: 03:27
An Litir Bheag 1106
Bha mi ag innse dhuibh mun 鈥榮p脿in de dh鈥檃dharc bhe貌鈥�. Spoon of living horn 鈥� sp脿in de dh鈥檃dharc bhe貌. Bha i air a cleachdadh ann an leigheas. Sgr矛obh an t-Urramach Alasdair Sti霉bhart, 鈥楴ether Lochaber鈥�, mu a deidhinn anns a鈥� cholbh aige ann an Courier Inbhir Nis. Bha sin anns an Fhaoilleach ann an ochd ceud deug, seachdad 鈥檚 a dh脿 (1872).聽
Bha d霉il gur e seann chleachdadh a bha ann, a bha air a dhol 脿 bith. Ach, anns an ath cholbh aige, anns a鈥� Ghearran, sgr矛obh Nether Lochaber mu litir a fhuair e bho leughadair. Bha 鈥楧.R鈥� 脿s a鈥� Chr貌ic ann an Cataibh. Sgr矛obh e gun robh an cleachdadh sin aithnichte fhathast anns an sg矛re aige.
Bha sp脿in dhen t-se貌rsa sin aig fear de na n脿baidhean aige. Bha i air a d猫anamh d矛reach d脿 bhliadhna roimhe. Th脿inig an adharc bho bh貌 a bha sia bliadhna a dh鈥檃ois. Bha i fhathast be貌. Bha d脿 laogh aice. Chaill i an adharc ann an 鈥榯ubaist鈥�, nuair a bha i a鈥� sabaid le b貌 eile. Tha a h-uile c脿il a tha sin a鈥� ciallachadh gum biodh sp脿in de dh鈥檃dharc aicese gu math f脿bharach.
O shean, bha na daoine a鈥� creidsinn gum faodadh sp脿in mar sin an gnothach a dh猫anamh air galar sam bith. Ach, anns a鈥� Chr貌ic, anns an naoidheamh linn deug, bha iad dhen bheachd gun d猫anadh i leigheas air d矛reach aon ghalar. 鈥橲 e sin an triuthach no whooping cough.
Bhiodh duine a鈥� bha a鈥� fulang leis an triuthaich a鈥� gabhail biadh leis an sp脿in sin aig gach diathad. Chan fhada gum biodh e sl脿n, fallain a-rithist.
Dh鈥檌nns D.R. gun robh saobh-chr脿bhadh eile co-cheangailte ris an triuthaich. Bhathar a鈥� creidsinn gun tigeadh leigheas an cois uisge a bha a鈥� maoimeadh 脿 creag. Ach, airson a bhith 猫ifeachdach, dh鈥檉heumadh an t-euslainteach an t-uisge a ghabhail le sp脿in sh貌nraichte. Dh鈥檉heumadh an sp脿in a bhith air a d猫anamh de dh鈥檉hiodh 脿 craobh-chrithinn. Bha D.R. dhen bheachd gun robh sin co-cheangailte ris a鈥� chreideamh Chr矛osdail. Bha na seann Gh脿idheil a鈥� creidsinn gun robh an crann-ceusaidh air a dh猫anamh dhen dearbh fhiodh.
Bha d霉il gur e seann chleachdadh a bha ann, a bha air a dhol 脿 bith. Ach, anns an ath cholbh aige, anns a鈥� Ghearran, sgr矛obh Nether Lochaber mu litir a fhuair e bho leughadair. Bha 鈥楧.R鈥� 脿s a鈥� Chr貌ic ann an Cataibh. Sgr矛obh e gun robh an cleachdadh sin aithnichte fhathast anns an sg矛re aige.
Bha sp脿in dhen t-se貌rsa sin aig fear de na n脿baidhean aige. Bha i air a d猫anamh d矛reach d脿 bhliadhna roimhe. Th脿inig an adharc bho bh貌 a bha sia bliadhna a dh鈥檃ois. Bha i fhathast be貌. Bha d脿 laogh aice. Chaill i an adharc ann an 鈥榯ubaist鈥�, nuair a bha i a鈥� sabaid le b貌 eile. Tha a h-uile c脿il a tha sin a鈥� ciallachadh gum biodh sp脿in de dh鈥檃dharc aicese gu math f脿bharach.
O shean, bha na daoine a鈥� creidsinn gum faodadh sp脿in mar sin an gnothach a dh猫anamh air galar sam bith. Ach, anns a鈥� Chr貌ic, anns an naoidheamh linn deug, bha iad dhen bheachd gun d猫anadh i leigheas air d矛reach aon ghalar. 鈥橲 e sin an triuthach no whooping cough.
Bhiodh duine a鈥� bha a鈥� fulang leis an triuthaich a鈥� gabhail biadh leis an sp脿in sin aig gach diathad. Chan fhada gum biodh e sl脿n, fallain a-rithist.
Dh鈥檌nns D.R. gun robh saobh-chr脿bhadh eile co-cheangailte ris an triuthaich. Bhathar a鈥� creidsinn gun tigeadh leigheas an cois uisge a bha a鈥� maoimeadh 脿 creag. Ach, airson a bhith 猫ifeachdach, dh鈥檉heumadh an t-euslainteach an t-uisge a ghabhail le sp脿in sh貌nraichte. Dh鈥檉heumadh an sp脿in a bhith air a d猫anamh de dh鈥檉hiodh 脿 craobh-chrithinn. Bha D.R. dhen bheachd gun robh sin co-cheangailte ris a鈥� chreideamh Chr矛osdail. Bha na seann Gh脿idheil a鈥� creidsinn gun robh an crann-ceusaidh air a dh猫anamh dhen dearbh fhiodh.
The Little Letter 1106
I was telling you about the 鈥�sp脿in de dh鈥檃dharc bhe貌鈥�. Spoon of living horn 鈥� sp脿in de dh鈥檃dharc bhe貌. It was used in a cure. The Rev. Alexander Stewart, 鈥楴ether Lochaber鈥�, wrote about it in his column in the Inverness Courier. That was in January 1872.
It was thought that it was an old practice that had gone out of existence. But, in his next column, in February, Nether Lochaber wrote about a letter he received from a reader. 鈥楧.R.鈥� was from Croick in [East] Sutherland; He wrote that that practice was still known in his area.
One of his neighbours had a spoon of that type. It was made just two years before. The horn came from a cow that was six years old. She was still alive. She had two calves. She lost the horn in an 鈥榓ccident鈥�, when she was fighting with another cow. All of that means that a spoon [made] of her horn was very auspicious.
In olden times, the people were believing that a spoon of that type could defeat any disease. But, in Croick, in the 19th century, they reckoned that it would cure just one disease. That is an triuthach or whooping cough.
A person that was suffering from whooping cough would take food with that spoon at every meal. It wouldn鈥檛 be long before he was fit and healthy once more.
D.R. told of another superstition connected with whooping cough. It was believed that a cure would come from water that was gushing forth from a rock. But, to be effective, the patient would have to take the water with a special spoon. The spoon would have to be made of wood from an aspen tree. D.R. reckoned that that was connected with the Christian religion. The old Gaels were believing that the crucifixion cross was made of the same wood.
It was thought that it was an old practice that had gone out of existence. But, in his next column, in February, Nether Lochaber wrote about a letter he received from a reader. 鈥楧.R.鈥� was from Croick in [East] Sutherland; He wrote that that practice was still known in his area.
One of his neighbours had a spoon of that type. It was made just two years before. The horn came from a cow that was six years old. She was still alive. She had two calves. She lost the horn in an 鈥榓ccident鈥�, when she was fighting with another cow. All of that means that a spoon [made] of her horn was very auspicious.
In olden times, the people were believing that a spoon of that type could defeat any disease. But, in Croick, in the 19th century, they reckoned that it would cure just one disease. That is an triuthach or whooping cough.
A person that was suffering from whooping cough would take food with that spoon at every meal. It wouldn鈥檛 be long before he was fit and healthy once more.
D.R. told of another superstition connected with whooping cough. It was believed that a cure would come from water that was gushing forth from a rock. But, to be effective, the patient would have to take the water with a special spoon. The spoon would have to be made of wood from an aspen tree. D.R. reckoned that that was connected with the Christian religion. The old Gaels were believing that the crucifixion cross was made of the same wood.
Broadcast
- Sun 26 Jul 2026 13:30麻豆社 Radio nan G脿idheal
All the letters
Tha gach Litir Bheag an seo / All the Little Letters are here.
Podcast: An Litir Bheag
The Little Letter for Gaelic Learners
An Litir Bheag air LearnGaelic
An Litir Bheag is also on LearnGaelic (with PDFs)
Podcast
-
An Litir Bheag
Litirichean do luchd-ionnsachaidh ura. Letters in Gaelic for beginners.
