Â鶹Éç

Mac a' Ghobhainn, I. (An t-Earrach 1996) Fon t-Slige.

Gairm 174, td. 185

"'S e Fon t-Slige tiotal an leabhair: ach dè a tha an tiotal seo a' ciallachadh? Chì sinn am freagairt don cheist sin nuair a leughas sinn a' chiad dàn, Crùbag:

Co às a thàinig an t-slige seo? 'S mathaid gu bheil sinn ag ionnsachadh sin nuair a leughas sinn a bàrdachd gaoil, gaol air nach tàinig piseach...

Tha mòran anns an leabhar mu àiteachan is daoine. Bhiodh e àraid mur a biodh dàn ann air Pabail far a bheil dachaigh an ùghdair. Tha i ga coimhead fhèin dùbailte:

Ach tha cuideachd a' Ghearmailt anns a' bhàrdachd aice agus am balla a chaidh a thogail ('s a leagail) eadar pobaill. Tha luaidh air Gorbachev, a dh'fhosgail an cùirtear. Agus (dàn cho math 's a th' anns an leabhar) tha Anna a' bruidhinn air an atharrachadh a thàinig air ìompaireachd Chomannach 's mar a reub an Ruis an rionnag dhearg a-mach às a maoil. Agus tha dàn aice air Bosnia.

Tha saoghal a' ghaoil is saoghal na Roinn Eòrpa a' briseadh. Tha leòn is pian anns gach àite, ùrachadh a tha tarraing pian, ach sin an saoghal anns a' phàirt seo den fhicheadamh linn.

Tha Anna Frater a' cur ri chèile saoghal ar faireachdainn is saoghal ar breithneachaidh, an taobh a-staigh 's an taobh a-muigh, agus tha iad a' cur faileas no solas air a chèile.

Agus nach math gu bheil bàrdachd a shamhail seo againn, bàrdachd thuigseach thruasail ann an saoghal a tha an còmhnaidh a' sgaradh."

MacFhionnlaigh, F. (Am Foghar 1992) Dà bhana-bhàrd à Leòdhas.

Gairm, 160, td. 363

"Bhiodh e reusanta a ràdh nach do sgrìobh Anne Frater gu leòr fhathast gus beachd chothromach a cheadachadh air a comasan. Tha tlachd gu dearbh ri fhaighinn san obair aice, ach tha sinn fiosrach nach eil innte ach ro-cheòl (prelude) – tha sinn an dòchas – gu obair a làn-abachaidh

Tha mi ag aontachadh le beachd Christopher Whyte gur e "Aig an Fhaing" an dàn as fheàrr a tha Anna Frater air a sgrìobhadh gu ruige seo (cho fada co-dhiù 's a tha mi air a h-obair a leughadh).

Anns an dàn seo tha mise mar leughadair a' faireachdainn cofhurtail agus "aig an taigh", dìreach mar a tha a' bhan-bhàrd fhèin a' faireachdainn aig deireadh an dàin. Tha an dàn a' gluasad gu socair gu nàdarra. 'S e tuairisgeul a th' ann, seach an seòrsa samhlachais a chleachd i ann an "Ar Cànan 's ar Clò" agus "Leasachadh". Tha e "fìorach" (realist) a thaobh stoidhle. Tha sinn a' creidsinn anns an tachartas. Chan eil an dàn a' tighinn eadar sinn fhèin agus an tachartas. Tha sinn a' coimhead tro uinneag shoilleir, 's chan ann "gu dorcha tro ghlainne"."