Â鶹Éç

Iain MacCumhais

Rugadh Iain MacCumhais, Seonaidh Dhòmhnaill 'icCumhais, ann an Leac an Lì ann am Bàigh na Hearadh, air 4 Dùbhlachd, 1894. B' i Màiri Anna Mhoireasdan, à Stocainis, a mhàthair agus bha seachd bràithrean agus aon phiuthar aige.

Chaidh e do Sgoil Chaolas Stocainis agus an dèidh na sgoile fhàgail bha e airson beagan bhliadhnaichean ag obair air an rèile ann an Glaschu agus an sgìre mu thimcheall a' bhaile.

Tron Chogadh Mhòr bha e anns a' Chabhlachd Mharsanta air bàtaichean leithid an Gorsemore, Ethelhilda agus an Kendal Castle. An deidh a' chogaidh, bhon Mhàrt, 1919, chun Chèitean, 1920, bha e air an t-Shuna agus an Glenamoy agus 's ann an uair sin a rinn e an t-òran Chì Mi 'n Tìr. Tha an t-Shuna air a h-ainmeachadh ann an tè de na ceathramhan.

Phòs e Catrìona NicFhionghain, Cèiteag a' Phost, à Caolas Stocainis, ann an 1922. Bha sianar chloinne aca, dithis nighean, Màiri Anna bu shine agus Màiri, a tha a' fuireach ann an Canaich.

Bha ceathrar mhac aca, Raghnall a b' òige, a chaochail aig aois deich bliadhna, Dòmhnall Beag is Dòmhnall Mòr, agus Fionnlagh. Bha Fionnlagh a' togail eathraichean ann an Inbhir Nis airson seachd bliadhna fichead, gus an do leig a dheth a dhreuchd ann an 1995. Tha e fhathast a' fuireach sa bhaile.

An dèidh pòsadh ghluais iad dhan a' Cheannamhòr, aig beul Loch Thoirbheartan, mu ochd mìle an iar-thuath air Sìldeig, air taobh siar Rois. Sin far na rugadh agus na thogadh an teaghlach. Cha robh Seonaidh air ais anns na Hearadh ach aon uair an dèidh dha an t-eilean fhàgail.

Bha e a' deanamh a bhith-beò à croitearachd agus ag iasgach anns a' Cheannamhòr. Bha e na eildear anns an Eaglais Shaor Chlèireach ann an Sìldeig.

Bha dà òran Hearach eile ann air an aon fhonn ri Chì Mi 'n Tìr. Cha robh an ceathramh:

idir ann an òran Sheonaidh MhicCumhais, ach rinn Coinnich Mac Phàdraig, Coinneach Dhòmhnaill 'ic Thormoid, à Srannda, a bha air an Taigh Sholais ann an Scalpaigh, òran anns an robh an ceathramh:

Rinn Niall MacDhòmhnaill, am Bàrd, à Losgaintir, òran eile air an aon fhonn mu raiders a' Mhachaire as an Hearadh agus am measg nan ceathramhan bha:

Chaochail Seonaidh Dhòmhnaill 'icCumhais air 13 Iuchar, 1975, aig aois ceithir fichead. Tha e air a thiodhlacadh ann an Cladh na Comraich.

Tha sinn an comain Dhòmhnaill Dhòmhnallaich à Horgabost, Na Hearadh, agus Fhionnlaigh MhicCumhais, an Inbhir Nis, mac a' bhàird, airson an fhiosrachaidh seo.