Â鶹Éç

Màiri agus Ceana Chaimbeul

Buinidh Ceana Chaimbeul agus a piuthar, Màiri, don Ghnìoba, anns an Eilean Sgitheanach agus do theaghlach aig a bheil ùidh mhòr ann an ceòl is òrain.

Màiri Chaimbeul

Rugadh Màiri ann an 1925, am pàiste bu shine de Chaimbeulaich a' Ghnìoba, an teaghlach aig Seumas Chaluim Sheumais agus aig Màiri Anna Choinnich a' Chanaich.

Ged a bha i air a h-ainmeachadh air a' Ghnìoba, b' ann an Ròag a rugadh i, ann an taigh a seanair, agus bha i mu 11 nuair a ghluais an teaghlach dhan Ghnìoba.

Chaidh Màiri do Sgoil Bhatann agus do Sgoil Phort Rìgh agus thug i a-mach teisteanas airson teagasg bun-sgoil ann an Colaiste Chnoc Iòrdan.

Bha i bliadhnaichean a' teagasg, an toiseach ann am Bun-sgoil an t-Sruthain, am Bràchdadal san Eilean Sgitheanach, agus ghluais i às a sin do Ghlaschu, far an robh cuid eile den teaghlach a' fuireach. Fhuair i obair anns a' cheart sgoil ann an Easterhouse anns an robh a piuthar, Ceana, a' teagasg.

Bha Màiri math air teagasg agus bha ùidh shònraichte aice ann an clann aig an robh duilgheadasan tuigse. B' ann mar thoradh air sin a chaidh i theagasg gu Sgoil Ach na Mara ann an Cnapadal an Earra-Ghàidheal airson bliadhna neo dhà. Fhad 's a bha i sin thachair i air seann eòlach, Coinneach Caimbeul à Scalpaigh, a bha an Sgoil Phort Rìgh còmhla rithe, agus a bha na lighiche-sprèidh ann an Earra-Ghàidheal. Bha Coinneach a-nis na bhantrach le dithis chloinne bige, Coinneach agus Priscilla.

Phòs Màiri agus Coinneach agus rinn iad an dachaigh ann an Taigh an Uillt far an robh iad an sàs ann am Meur Chruachain den Chomunn Ghàidhealach agus ann an ath-bheothachadh ùidh ann an iomain anns na sgìrean mu chuairt, eadar, Taigh an Uillt, Dail Mhailidh, Drochaid Urchaidh is eile. 'S e pàirt mhòr de a beatha a bha anns an iomain agus anns a' cheòl.

Às dèidh a bhith bliadhnachan a' teagasg ann an Sgoil Dhail Mhailidh chaidh Màiri air ais don Cholaiste a dh'fhaighinn teisteannas airson a bhith a' teagasg clann le feumalachdan sònraichte. B' e sin an obair a lean i o sin a-mach, a' cumail taic ri clann ann an diofar sgoiltean san sgìre agus a-rithist ann an Gallaibh nuair a chaidh Coinneach a ghluasad a Ghallaibh is Chataibh.

Ach bha taobh eile air Màiri mar a shaoileadh duine de thè às a' bhaile agus às an teaghlach às an tàinig i. Bha i làn ciùil, le guth-cinn ceòlmhor agus meas is alt anabarrach air na puirt-à-beul. Ged nach robh mòran spèis aice don dòigh seinn a chluinnte tric aig a' Mhòd, bha i na ball de Chòisir Ghàidhlig Ìleach Ghlaschu fhad 's a bha i anns a' bhaile agus bha i a' stiùireadh Còisir Mhealbhaich nuair a bha i ann an Gallaibh.

Chaochail Màiri Sheumais Chaluim ann an 1988.

Tha sinn gu mòr an comain Cheana Chaimbeul airson fiosrachadh mu a piuthar.

Ceana Chaimbeul

Buinidh Ceana Chaimbeul don Ghrìob anns an Eilean Sgitheanach agus do theaghlach aig a bheil ùidh mhòr ann an ceòl is òrain. Choisinn i am Bonn Òr aig Mòd 1959. Thug i a-mach dreuchd mar bhan-teagaisg agus thug i iomadh bliadhna a' teagasg ann an sgoiltean taobh Ghlaschu 's bha i mu dheireadh os cionn sgoil as an robh clann aig an robh feumalachdan sònraichte.

Às dèidh dhi a dreuchd mar cheannard-sgoile a leigeil dhith, ghabh i dreuchd mar òraidiche aig Acadamaidh Rìoghail Ceòl is Dràma na h-Alba, an RSAMD, a' teagasg air a' chùrsa BA Ceòl Albannach. 'S iomadh oileanach a tha an-diugh cliùiteach a tha an comain Cheana airson an oideachadh agus an altraim.

Bha i na ball den chòmhlan-ciùil Na h-Eilthirich agus chuidich i a' cur air chois am buidheann luaidh Bannal. Tha i air pàirt a ghabhail ann an iomadh prògram telebhisean agus rèidio agus air seinn an iomadh ceàrnaidh. 'S i a sheinn Salm 23 ri a fonn fhèin aig an tòrradh aig Iain Mac a' Ghobhainn a bha na cheannard air a' Phàrtaidh Làbarach.

Bha i a' teagasg aig a' chiad fhèis ann am Barraigh agus bha i cuideachd am measg an fheadhainn a rinn an t-strì airson ionad Gàidhlig a stèidheachadh ann an Sgoil Sir John Maxwell ann an Glaschu.

Bho chionn ghoirid chaidh duais Sàr Ghàidheal a bhuileachadh oirre airson na rinn i às leth a' chànain agus foghlam Gàidhlig an Alba.