Â鶹Éç

²Ñྱ°ù¾± Sandeman

Rugadh agus thogadh ²Ñྱ°ù¾± Sandeman ann an Dùn Èideann. B' ann à Devon a bha a màthair, ²Ñྱ°ù¾± Trump, agus thàinig cuideachd a h-athar, Pat Sandeman, às an Danmhairg anns a' chòigeamh linn deug. Rinn iad an dachaigh ann an Siorrachd Pheairt. Ghluais cuid dhan teaghlach a Dhùn Èideann agus chuir iad air chois companaidh uisge-beatha, Sandemans, ann an 1780.

Nuair a dh'fhàg i an sgoil chaidh ²Ñྱ°ù¾± dhan Colaiste ann an Dùn Èideann agus, an dèidh crìochnachadh an sin, bha i ag obair ann an Roinn Telebhisean Oilthigh Herriot-Watt.

Mun àm seo bha seinn a' fàs cudromach na beatha agus bha i a' faighinn cuideachadh agus stiùireadh air leth bho Sheonag NicChoinnich.

Bha a h-athair dèidheil air gach nì Gàidhealach - ceòl, cànan agus daoine - agus bha e ga brosnachadh gu mòr. Ghabh i pàirt ann am Mòd Ionadail Obar Pheallaidh nuair nach robh i ach mu ochd bliadhna a dh'aois.

Chuir ²Ñྱ°ù¾± seachad dà shamhradh ann an Uibhist a Deas ann an 1964/65, còmhla ri Eardsaidh Raghnaill agus a bhean, Ceit, a bha na seinneadair ainmeil, airson a cuid Gàidhlig a thoirt air adhart. Chòrd iadsan agus an t-àite sònraichte math rithe agus chan eil teagamh nach d' fhuair i buannachd mhòr às.

Aig a' Mhòd Nàiseanta, ann an 1965, choisinn i an t-Aigeallan Airgid (airson luchd-ionnsachaidh) agus a' bhliadhna an dèidh sin fhuair i am Bonn Òr (airson fileantaich) aig Mòd Inbhir Nis, rud nach robh air tachairt ach aon uair roimhe. Bha i na ball de Sheinneadairean Dhùn Èideann greis mus do choisinn i am Bonn Òr.

An dèidh pòsadh, fad dà bhliadhna gu 1971, bha ²Ñྱ°ù¾± a' fuireach anns Na Hearadh far an robh an duine aice na dhotair. An dèidh sin bha iad greis an Glaschu mus deach iad gu St Catherine's, deas air Toronto ann an Canada, airson dà bhliadhna. Fhad 's a bha i ann an Canada, bha ²Ñྱ°ù¾± a' seinn air corra phrògram a bha Alasdair MacGillìosa a' dèanamh air telebhisean ann an Ceap Breatainn.

An dèidh tilleadh à Canada bha ²Ñྱ°ù¾± dha-rìribh trang. Rinn i mòran airson prògraman chloinne air rèidio agus bha sreath telebhisean Beurla aice dhith fhèin, Handful of Songs. Bha seo gu h-àraidh taitneach dhith oir bha i a' seinn le taic orcastra. Rinn i sreath phrògraman telebhisean ann an Gàidhlig, ²Ñྱ°ù¾±, agus, a' cleachdadh an ainm Aneka, chlàr i an t-òran 'Japanese Boy, a ràinig a' chiad àite anns na clàir airson ceòl pop.

Choisinn ²Ñྱ°ù¾± a' chiad duais do dh'Alba aig Fèis Pan-Ceilteach Chill Àirne ann an 1976, agus nochd i air prògraman telebhisean na Bliadhn' Ùir ann an 1981 agus 1985.