Â鶹Éç

Murchadh MacLeòid (Murchadh 'an 'ic Dhòmhnaill Bhig)

Rugadh agus thogadh Murchadh MacLeòid, Murchadh 'an 'ic Dhòmhnaill Bhig, aig 5 Siabost a Deas ann an 1877, agus tha atach an taighe ri fhaicinn an sin fhathast. A rèir coltais b' e a b' òige a bh' anns an teaghlach.

Bha e pòsta aig Ciorstaidh Màiri NicLeòid, nighean Rob 'ain Deirg à Bràgar a Deas. Bha e air a ràdh gur ann dhan t-sabhal a chaidh e a dh'fhuireach nuair a phòs e, chionns gur e a b' òige dhan teaghlach agus nach robh fearann ann dha. Chaochail Ciorstaidh òg agus chaidh an aon nighean a bh' aca, Catrìona Bheag, a thogail le piuthar a màthar ann am Bràgar. Phòs Catrìona fear a mhuinntir Bheàrnaraigh, Aonghas MacÌomhair, a bha fuireach aig 1 Tòbsan, agus air an robh a' far-ainm Miodarach.

Tha lorg air mu ochd òrain a rinn Murchadh, agus tha a' mhòr-chuid aca measail aig seinneadairean Leòdhasach gu h-àraidh. Cluinnear 'S e Siabost Is Boidhche, Feasgar Agus Ceò Ann, 'Nuair A Chì Thu Caileag Bhòidheach, Oidhche Dhomh 's mi Suirghe agus 'Amhran an Nèibhidh', gu tric fhathast. Tha dhà eile ann, 'Gleann an t-Iogan' agus 'Am Breacan agus a' Fèileadh' a chaidh a lorg bho chionn ghoirid.

Chan eil mòran fiosrachadh ri fhaighinn mu bheatha Mhurchaidh. A rèir nan òrain faodaidh gu robh e greis anns an arm. Sin a chuala an fheadhainn a bhuineas dha, ged nach eil fios le cinnt cuin, no fiù 's an robh:

Tha òran eile ag innse mu bheatha chruaidh anns an Nèibhidh:

Bha e air a ràdh am measg a chàirdean gun deach Murchadh a dhroch losgadh leis a' ghrèin nuair a bha e san arm no san Nèibhidh agus gu robh buaidh mhaireannach aig seo air a shlàinte.

Cha robh e ach mu dhà fhichead 's a seachd nuair a chaochail e ann an 1924.

Ach feumaidh cuideachd gu robh bàrdachd as na daoine, oir b' e Murchadh Iain, mac Thormoid, bràthair Mhurchaidh, a rinn òrain èibhinn mar 'Pàdraig Ceann-baile' mu Peter Townsend a bha aig aon àm a' dol a phòsadh a' Bhana-phrionnsa Mairead agus 'Barbara na Mòintich' mu Barbara Moore a bha ainmeil airson na h-astair fhada a bhiodh i a' coiseachd. Rinn e cuideachd 'Tha Màis air mo Mhiann' agus 'Gruagach a' Bhroillich Ghil' a chluinnear gan seinn fhathast, gu h-àraidh ann a' Leòdhas.