Brìgh nam Facal
Tagh na facail a th' air an comharrachadh airson mìneachadh fhaighinn
Blà r Thrà igh Ghruinneaird
- An latha mu dheireadh den t-samhradh,
- LÃ as fad' air am bi iomradh,
- Aig sgaranaich nan trà th, san ear,
- Thà inig freiceadan a dhùisg na fir,
- Ag innse gu robh Sìol Chuinn a' gluasad
- Fom bratach shean don ainm a' Bhuadhach,
- LÃ mh dheas fineachan na h-Alba,
- Ris an duirt an saoghal 'Am Feachd Gailbheach',
- A' toirt »åù²ú³ó±ô²¹²Ô le pìob a' Ghruamaich,
- Rabhadh nach d' fhuaireadh riamh gun ²õ³Ù°ùì´Ç³¦³ó»å²¹»å³ó
- Do fhine na Là imh Dheirg 's ³¦³ó°ù²¹²Ô²Ô-´Ú³óì²µ±ð.
- Lachlann Mòr
- "Fhuair iad an-diugh gaoth is grian leo,
- Dà chothrom do nà imhdean nach iarrainn;
- Tha tuilleadh a' tighinn na shaoil mi,
- Fir Arainn na Learga 's na trì Raghnaill
- Lem muinntir ri tuinn na trà gha,
- A thachairt oirbhse, a laochaibh Àrois;
- 'S dian ²õ±èò±ô³Ù²¹»å³ó a ghleidheas bhur cliù dhuibh;
- Chan fhacas fhathast am blà r bhur cùlaibh."
- Ghluais Leathanaich chatharra Mhuile
- Mar a dh'iarradh aon is uile;
- Sgaoileadh bratach Dhubhaird le reultan sìoda,
- 'S le iolach clèibh nan ceudan dìleas
- A b' urram Rìgh air ceann armailt,
- Seòid MhicIlleathain fon armaibh.
- Sgaoileadh bratach ghorm Thòrr Loisgte,
- Ris nach do thachair riamh na choisg i,
- Air an là imh dheis len ceann-feadhna,
- Nach robh san Eòrpa ri fhaotainn
- Fear a ³Ù³óò¾±³¾³ó²õ±ð²¹»å³ó o chrùn gu bhròig ris;
- Thuirteadh seo mun tugadh dhòmhs' e.
- Bha à irde thar feachd na h-Alba,
- Mar chiad Mhac Mòrachd nan Eabhrach,
- 'S os cionn na dh'èirich leis on ¶Ù°ù±ðò±ô²¹¾±²Ô²Ô,
- Chìte guailnean garbh a chòmhlain
- Am measg nan ceudan taght' a bha dhiubh,
- 'S cha do shèid gaoth air fir a b' à ille;
- Cha robh an tìr mòr no 'n eilean Mhuile
- Fear coimeis do Lachlann Dhubhaird.
- O Sgrios, nach taisg thu claidheamh bà smhor
- Treubh à °ù»å²¹²Ô²¹³¦³ó bratach an leòmhainn,
- Mun tig na gallain ud fo fhaobhar,
- 'S gun cluinnear caointeach nach beò iad,
- Mun do shèideadh caismeachd a' bhualaidh!
- Dhlùthaich a-nis an dà fheachd am fraoch catha,
- Pìobaireachd a' toirt fuaim ³¦Ã²³¾³ó°ù²¹¾±²µ à s an talamh,
- Gach beul tostach mar gun trèigeadh cainnt iad,
- Gach aon a' feitheamh a nà mhaid a thoirt gun taing dha;
- Tonnan gun smal na fairge on chuan fharsaing
- A' taomadh 's a' monmhar aig an casan,
- 'S mar gum b' ann a' caoidh ri bhith toirt fianais
- Air gearraidh nan leòn nach ±ôè¾±²µ³ó²õ±ð²¹»å³ó,
- Nuair a thogadh iolach bà is le feachd Sheumais.
- Fhreagair na Muilich le à rd mhisneach;
- Cha robh air talamh feachd nach clisgeadh
- Ri gà ir nan Leathanach a' bualadh
- Ach am brà ithrean neartmhor uaibhreach.
- O Albainn, caoidh do mhic a' tuiteam le neart nan gà irdean
- A bu treise dh'fhàs san t-saoghal,
- 'S nach robh rim faotainn ach an talamh nan GÃ idheal!
- Caochain fhola gach taobh a' ²õ°ùù³Ù³ó±ô²¹»å³ó
- Air feur ù°ù²¹¾±±ô a' chòmhnaird uaine.
- Fuaimneach lannan stioc nach lùbadh
- A' dol am meud 's am meud
- Air fad 's air leud ±ôè²¹²Ô' an uabhais;
- Buaidh air meidh chothromach gun aomadh
- Ri taobh seach taobh, grèim cruaidh na »åò°ù²¹¾±²Ô²Ô,
- Gus an do thill na Leathanaich gun taing
- Là mh chlì Chlann Dhòmhnaill,
- A' gleac 's am buinn ri tuinn na trà gha,
- A bha san à it' ud mar bhalla dìon daibh,
- Tonnan sìorraidh cuan an t-sà ile
- A ghlac laoich neartmhor Mhuile,
- 'S a dh'aindeoin na b' urrainn a ³Ù±ðà °ù²Ô²¹»å³ó,
- Chuir iad bratach an fhraoich bhà rr a ³¦³óè¾±³Ù¾±»å³ó,
- A' fannachadh, 's an streup a-nis na h-Ã irde;
- Fras shradan dearg a' dìreadh mar bheul à mhainn,
- A' spreadhadh le cuthach lasrach gu h-ìosal thun a brà ighe;
- Sruth nan caoirean loisgeach ud
- Garg-choimeas nan arm a' bualadh,
- No mar a thuigear a' ghoil theinnteach a dh'èirich uatha
- Nuair a bhrosnaich na h-Ìlich ris an nà mhaid
- A bu treise bhuail san linn ud no bha 'n là thair dhiubh,
- A-nis air fraoch an dùthchais an eu-dòchas,
- Cor nach cualas roimhe riamh an sgeul Chlann Dòmhnaill.
- Faic an caochan beag ud a' ³Ù±ðà °ù²Ô²¹»å³ó,
- A' taomadh a shruthan gu h-ìosal an uchd na trà gha,
- Faic sgitheag liath nan iomadh linn na lagan dìomhair,
- A bheir a-nis thu gu crìoch cùis nach taitneach innse.
- Faic aig a bun a' ³¦°ùù²ú²¹²Ô
- Troich a ghuir an Diabhal san Lag an Diùraigh,
- Crannas na mìle mallachd le cuimse murtair;
- Chuir e dubh nan è¾±²ú³ó±ô±ð²¹²µ air geug na dosgainn;
- Las i, 's bha 'm peilear nimh na shiubhal –
- Bhuail e MacIlleathain air bann an triubhais;
- Thug e oidhirp labhairt le crith bheulach;
- Dh'amhairc a chomhaltan na aodann 's e glas-neulach.
- Thuirt e mun do thuit e gun deò ann,
- "A chà irdean mo ghaoil, tha mi leònte;
- Cumaibh a-suas mi fon bhrataich;
- Ma mhaireas fèith ±ôù¾±³Ù³ó am chasan,
- Cho fada 's a chithear gur beò mi,
- Cha trèig an t-eagal MacDhòmhnaill."
- Ruith sgeul a' bhròin feadh ghaisgich Mhuile;
- Thog iad an guth 's cha b' ann gu tuireadh,
- Ach iolach a thug co-fhuaim on talamh –
- "¶Ùì´Ç±ô²¹»å³ó, »åì´Ç±ô²¹»å³ó, ler cruaidh-lannan."
Blà r Thrà igh Ghruinneaird
Tagh na facail a th' air an comharrachadh ann an dearg airson mìneachadh fhaighinn.
